Normal People’ın cinsellik koordinatörü anlatıyor: ‘O sahneler’ nasıl planlanıyor?

”O sahneler”in, hangi sahneler olduğunu anlamışsınızdır ama başlık tık tuzağı gibi görünmesin diye usturuplu bir giriş yapmak istedik. Hulu’nun dallanıp budaklanırken izleyenin de kalbini kıran yeni dizisi Normal People; esaslı oyunculukları, muhteşem görüntüleri ve çok katmanlı anlatımıyla zihinlere kazınırken baş karakterler Marianne ve Connell’ın ilişkisini en yalın haliyle görmemizi sağlayan sevişme sahneleri de çok konuşulmuştu. O sahnelerin nasıl kurgulandığını ve oyuncuların mahremiyetinin nasıl gözetildiğini, Normal People’ın cinsellik koordinatörü Ita O’Brien anlatıyor.

İnce ince işlenen bir kareografi

Ita O’Brien aslında çok uzun yıllardır sektörde olsa da Normal People’ın popülerliği onu sektörün son zamanlarda en çok konuşulan isimlerinden birine dönüştürdü. Marianne ve Connell adlı iki gencin ilişkisi etrafında şekillenen hikayede sevişme anları belirleyici oluyor. Hem karakterler hem de biz okuyucu ve izleyici için… Toplum içinde kendilerine pek de uymayan roller üstlenen bu iki karakterin gerçek kimlikleri, hisleri ve birbirleriyle olan uyumları, dış faktörlerin silindiği bu özel anlarda ortaya çıkıyor çünkü. Bu anlar iki karakteri birbirine bağlarken bizim de (okuyucu ve izleyici olarak) aralarındaki bağı o en yalın haliyle görmemizi sağlıyor. Sally Rooney’nin kitabında özenle kurguladığı bu anları anlatıma ve karakterlere sadık kalarak ekrana aktarmak ise ayrı bir çaba ve özen gerektiriyor. Çünkü setteyken başka dinamikler de işin içine giriyor; en başta da oyuncuların güvenliği.

Normal People’ın yanı sıra, Sex Education, Gentleman Jack ve Watchmen gibi yapımlarda da seks sahnelerinin kurgulanmasını Ita O’Brien devralıyor. Evet, karakterler nasıl öpüşecek, elini kolunu nereye koyacak; her şey bir kareografinin parçası. Ama bunların dışında, tüm bu detayların, oyuncuların fiziksel ve psikolojik olarak rahatsız olmayacağı bir şekilde planlanması da bu kareografide belirleyici. İşte tam bu noktada Ita O’Brien, ‘intimacy coordinator’ unvanıyla devreye giriyor. İşin tüm aşamalarını ve neden setlerde böyle bir danışmanın olması gerektiğini ise The Guardian ve Vogue İngiltere‘ye verdiği röportajlarında anlatıyor.

hulu_vogue_normal people

Setlere geç gelen bir çözüm

Miramax’ın kurucularından Harvey Weinstein’a yönelik taciz ve tecavüz suçlamalarını ifşa etmesiyle (80’den fazla kadın Harvey Weinstein’ı kendilerine taciz ve tecavüz etmekle suçlamıştı) 2017’den bu yana hız kazanmış olan Me Too hareketi, setlerde kadın oyuncuların haklarının gözetilmesinde de önemli bir rol üstleniyor. Mesela, Last Tango in Paris filminin çekimleri sırasında Maria Schneider’ın yaşadıklarını düşünün. ”Kendimi tecavüze uğramış gibi hissettim” demişti Maria Schneider sonrasında… Marlon Brando’nun karakterinin tereyağını lubrikant olarak kullandığı o sahne senaryoda olmadığı gibi, Maria Schneider’a da önceden haber verilmiyor.

Filmin yönetmeni Bernardo Bertolucci, ”Karakterin öfkesini ve şaşkınlığını gerçekçi bir şekilde yansıtabilmek için önceden söylememiştim” diyerek, vahim bir şekilde açıklıyor neden haber vermediklerini. Maria Schneider’ın bu sahnede yer almak istemediğini açıkça söylemesine rağmen Marlon Brando ile Bertolucci’nin onu zorlayarak ikna etmeye çalışması, o sıralarda 19 yaşında olan genç aktrisin bilgisizliğinden ve tecrübesizliğinden faydalandıklarını da gösteriyor. (”Aslında o anda yapmam gereken şey menajerimi ya da avukatımı aramakmış ama o sıralarda, bir oyuncunun razı olmadığı bir sahnede rol almamak gibi bir hakkı olduğunu bilmiyordum” demişti Schneider.)

İşin kareografi kısmı da önemli çünkü ”doğaçlama” ilerleyen bazı sevişme sahneleri, planlanmayan ve istenmeye bir yere gidebiliyor; oyuncuların razı olmadığı durumlar yarattığı gibi bedenin sömürülmesine kadar varabilecek sahneler ortaya çıkabiliyor. Blue is the Warmest Colour’daki sevişme sahneleri kadın bedenini bir tür fetiş malzemesi gibi sunduğu ve ayrıca hikayenin duygusal tarafından kopuk, son derece donuk bir şekilde aktarıldığı için pornodan farksız bulunarak büyük eleştiriler toplamıştı mesela.

Fiziksel ve duygusal bir hazırlık

The Guardian’daki röportajına Last Paris in Tango filmini örnek göstererek başlıyor O’Brien ve önceliklerinin oyuncuların kendilerini rahat hissetmelerini sağlamak olduğunu söylüyor. ”Sadece fiziksel olarak değil, psikolojik olarak da” diye ekliyor çünkü duygusal yönü ağır basan bu işte, oyuncuların zihinsel olarak da bu sahnelerin çekimlerine hazır olduklarından emin olmaları gerek.

Peki bir insan nasıl intimacy coordinator yani kabaca Türkçe çevirisiyle ”cinsellik/mahremiyet koordinatörü” olabilir ki? Yani setlerde bu görevin daha önceden var olmadığını biliyoruz. Ita O’Brien ne yapardı da sonradan intimacy coordinator oldu?

Her an planlı

Gerçekten de bu görevi teslim alması çok yeni; sadece 2014’ten beri setlerde, seks ve çıplaklığın olduğu sahnelerin koordinasyonunu sağlıyor. Öncesinde ise profesyonel oyunculuk ve dansçılık yapan O’Brien’ın yönetmenliğini üstlendiği projeler de var. Yani beden dili, oyuncularla iletişim ve kareografi konusunda deneyimli ve çok yönlü bir yetenek var karşımızda. Tam olarak intimacy coordinator’ın tarifi.

hulu_normal people_intimacy

Öncelikle tüm bu sahnelerin detaylı bir storyboard üzerinden planlandığını açıklıyor O’Brien ve bir dans gibi kareografisinin oluşturulduğunu söylüyor. Hiçbir hareket doğaçlama veya habersiz değil. Bu da tabii, oyuncular için bir rahatlık ve güven sağlıyor: Çekimlerden çok önce, bu sahneler tüm detaylarıyla oyunculara aktarılıyor ve provalar yapılıyor. Böylelikle oyuncuların kabul etmeyeceği sahneler plandan çıkarılıyor veya gerçekten de kabul edip etmediklerini anlama fırsatları oluyor. ”Çünkü bazen, proje gereği kabul etmeleri gerektiğini düşünüp, içten içe razı olmasalar da ‘tamam’ diyen oyuncular olabiliyor” diyor O’Brien ve bunu engellemek için her bir oyuncuyla tek tek sahnelerin üzerinde konuştuklarını belirtiyor.

Oyuncu ve yönetmenler için rahat bir alan

Seks sahnelerinin olduğu çekimlerin bir gün öncesinden oyuncuları ve yönetmeni aradığını söylüyor ayrıca. Nasıl hissettiklerini veya hazır olup olmadıklarını sormak bir yana, eğer endişelendikleri bir durum varsa önceden müdahale edebilmek için. Hatta kadın oyuncuların menstrüal takvimini öğrenip sahneleri de ona göre organize ediyorlarmış.

Tüm bunlar yönetmen için de rahat bir alan yaratıyor. Kareografi kısmı mesela… Önden hazırlanmış bir kareografi, sahnelerin gerçekçi ve sömürüden uzak bir estetikle yansıtılabilmesini sağlıyor. Yönetmenin kafasındaki görüntüler ve hissiyat da önceden birleştirilebiliyor ve çekim günü herhangi bir tedirginliğe mahal vermeyecek şekilde, tüm taraflar için güvenli bir şekilde ilerleyebiliyor.

Her projenin seksi farklı

Tabii her projenin de farklı bir türü, anlatımı ve ruhu var. Her biri için de kendine has yöntemlerle ilerlediklerini anlatıyor O’Brien. Normal People’da, Sally Rooney’nin kitapta yazdıkları üzerinden, Marianne ve Connell’ın ilişkisinin dinamiklerine sadık kalarak ilerlemişler. (”Daisy ve Paul’un arasındaki bağ o kadar iyiydi ki, Marianne ve Connell’ın başka karakterlerle nasıl seviştiğini görmek gerçekten çok ilginçti” diyor.) Gentleman Jack dizisinin çekimlerinde, projenin yaratıcısı Sally Wainwright’ın yazdıkları ile gerçek hayat hikayesi anlatılan Anne Lister’ın günlüklerinden yola çıkılmış, seks sahneleri tasarlanırken. Sex Education’da, önce bir atölye yapmışlar ve hayvanların çiftleşme anlarında yaptıkları hareketleri, çıkardıkları sesleri incelemişler. ”Bu, karakterlere özgü yeni hareketler ve ifadeler geliştirmemize yarayan bir yöntem. Böylece oyuncular da, kendi şahsi hareket ve ifadelerinden uzaklaşabiliyor, karakterinin kendisinden farklı olmasını sağlayarak mahremiyet ile profesyonellik arasında bir ayrım yapabiliyor.”

sex education adam

Sex Education’ın kendi gibi, seks sahneleri de absürt

Basitçe düşününce bile, bir oyuncu için tüm mahremiyetini sergilediği o sahnelerin ne kadar zorlayıcı olduğunu tahmin etmek mümkün. Ama artık o zorlayıcı yükü hafifletmek için devreye giren birilerinin olması, hatta işin içine oyuncuyu, yönetmeni, izleyiciyi de katarak çok katmanlı bir planlamaya kalkışması umut verici elbette. Sinema alemi cinsel sömürü ve eşitsizliğin bin türlüsüyle lekelenmişken, daha iyisi için çalışıldığını gösteriyor tüm bunlar.

Normal People’ın cinsellik koordinatörü Normal People’ın cinsellik koordinatörü Normal People’ın cinsellik koordinatörü