İklim felaketi öncesi geri sayım başladı: Dünya’yı kurtarmak için ne kadar vaktimiz kaldı?

Geçtiğimiz hafta Manhattan, Union Square’e yerleştirilen İklim Saati’ne göre küresel iklim felaketinin yaşanmasına yedi yıl, 100 gün, 17 saat, 29 dakika ve 22 saniye kaldı, ki siz bu cümlenin sonuna gelene kadar biraz daha azalmış olacak bu süre.

Saatin tik tok’ları hiç olmadığı kadar hızlı: Üzerinde yaşadığımız gezegenin kaynakları birkaç yıl gibi kısa bir süre içerisinde, bir daha yenilenemeyecek şekilde tükenecek. Komplo teorisi ya da distopyalara yaraşır bir felaket senaryosu değil bu hem… ”Bildiğimiz anlamda” dünyanın sonuna doğru yaklaşırken (R.E.M. şarkıda ısrarla söylediği gibi), geç de olsa uyanmamızın vakti geldi.

Zaman dediğimiz kavram malum, göreceli. Kimi için ‘acil’ hemen aksiyona geçme anlamı taşırken, kimileri de “Ne kadar acil?” sorusuyla duruma cevap veriyor. Dönülmez akşamın ufkuna misali, sona doğru son sürat ilerlerken bir kanıt ve görsel belge arayanlara ise en güzel cevap Manhanttan’daki Union Square semalarından geliyor.

Sanatçılar Gan Golan ve Andrew Boyd tarafından hazırlanan İklim Saati’ne göre küresel iklim felaketinin yaşanmasına yedi yıl, 100 gün, 17 saat, 29 dakika ve 22 saniye kaldı ki siz bu cümlenin sonuna gelene kadar o süre daha da azalmış olacak. Saatin hesaplaması dünyanın mevcut emisyon oranlarına ve atmosfere salınabilecek karbondioksit miktarına dayanıyor. Kısacası saat, “karbon bütçesi” hesabına göre kalan tahmini süreyi gösteriyor ve geriye doğru sayıyor. Fakat eğer dünya, esasen insanlar emisyon oranlarını düşürmeyi başarırsa, saatte daha fazla zaman kalacak, yani süremiz artıyor olacak. Eğer süremiz biterse maalesef dünyayı daha fazla sel, daha fazla orman yangını, kıtlık ve mecburi büyük göçler gibi sorunlar bekliyor olabilir.

Her şeyden evvel: Küresel ısınma oranlarını endüstri öncesi seviyelere yani 1,5 santigrat derecenin altında tutmak için hızlıca aksiyon almak gerekiyor.

NASA’nın 2019 yılı küresel iklim değişikliği raporuna göre dünya sıcaklığı 1,5 santigrat derece daha artarsa, gezegenimiz aşırı sıcak dalgalarının, yangınların, kuraklıkların ve sınırlı su mevcudiyetinin kurbanı olacak. Paris anlaşması uyarınca, 180’den fazla ülke bunun için söz vermiş bulunuyor. Hani ABD Başkanı Trump’ın geçtiğimiz Kasım ayında çekildiklerini duyurduğu anlaşma…

Eserin yaratıcılarından Boyd; “Bu zaman çizelgesini kabul etsek de etmesek de gerçekle pazarlık edemezsiniz. Bilimle pazarlık edemezsiniz. Bilim adamları bize önümüzdeki yedi yılın Dünya’nın kaderi ve insanlık için çok önemli olduğunu söylüyorlar” diye belirtiyor.

Bu arada Golan ve Boyd’un küresel ısınmayla ilgili güçlerini birleştirdiği ilk proje bu değil. Eylül 2019’da, tam olarak Greta Thunberg’in Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap etmesinden birkaç gün önce, genç iklim aktivisti Boyd ve Golan’dan kendisine taşınabilir bir iklim saati yapmalarını istiyor. O sırada, bunu Birleşmiş Milletler genel sekreterine göstermek istediğini ve sanatçılarla da yollarının, zorlu 2018 iklim raporuna eşlik etmesi için IPCC ile bir saat üzerinde çalışmayı teklif ettikten sonra kesiştiğini söylüyor.

Golan ve Boyd da yıldırım hızıyla çalışmaya başlayıp Thunberg’in istediği saati yaratmak için iklim bilimi uzmanları, programcılar, elektrik mühendisleri ve tasarımcılardan oluşan bir ekibi bir araya getirip, pille çalışan İklim Saatini senkronize etmeyi başardıklarını belirtiyorlar. Konuşmanın yapılacağı günden önceki gece oteline elle teslim edilen cihaz o zamandan beri Thunberg’in tüm seyahatlerinde yanında, dünyanın her yerine taşınıyor.

New York’taki iklim saati 27 Eylül’e yani İklim Haftası’nın sonuna kadar sergilenmeye devam edecek ama yaratıcıları bir gün saatin, Manhattan manzarasının kalıcı bir demirbaşı olabileceğini de söylüyorlar. Golan ve Boyd’a göre rakamların arkasındaki mesaj ise basit: “Dünya’nın hayatta kalması için karbon emisyonlarının azaltılması gerekiyor ve zaman azalıyor.”

Eseri bir “kıyamet saati” gibi görenlere ise “Bu bir kıyamet saati değil; sayı sıfır değil. Bize hâlâ zaman olduğunu söylüyor, ancak bunu boşa harcayamayız” diye cevap veriyor Golan.

Hesaplanan süre ise küresel ısınma üzerine son IPCC Özel Raporundan alınan verilere ve Küresel Müşterekler ve İklim Değişikliği Üzerine Mercator Araştırma Enstitüsü (MCC) tarafından yapılan karbon saatine dayanıyor.

Dünya çapında yaşanan orman yangınları ve kasırgaların sonucunda ise bu cuma günü tüm dünyada iklim eylemi protestoları bekleniyor.

Saatin sağ tarafında da yaşam çizgisi adı verilen ve ısıyı hapseden, sera gazları yaymayan yenilenebilir kaynaklardan üretilen enerji yüzdesini gösteren başka bir sayı da yer alıyor. Boyd’a göre bu ikilemi sergilemenin amacı: “Gezegenimizin bir son tarihi var. Ama onu bir yaşam çizgisine dönüştürebiliriz.”

Bu arada İklim Saati’nin bir web sitesi, akıllı telefonlar için bir İklim Saati uygulaması hatta kendi saatini yapma konusunda bir yönlendirme kiti de mevcut.

Dünya hem göründüğünden daha küçük hem de algıladığımız kadarından daha büyük. Farklı ülkelerin ve toplulukların farklı rolleri var ancak hepimiz aynı amaca sahip olursak (Golan ve Boyd’un da yaptığı küresel birlikte çağrısındaki gibi) gezegenimizin tükenme tarihini geciktirebiliriz. “Dünya nereye gidiyor?” diye dertlenmek yerine hatta Mars’a veyahut Venüs’e yerleşme hayalleri kurmadan önce sahip olduğumuz gezegene sahip çıkmak gerekiyor. (Yoksa zaten el mahkum ver elini Mars, Venüs…)

 

iklim felaketi iklim felaketi iklim felaketi