Bir albüm kapağı, bir sabun ve feminizm üzerine tartışmalar
Şu sıralar Sabrina Carpenter ve Sydney Sweeney ikilisinden bir arada bahsediyoruz. Hayır bir işbirliği ya da yeni bir proje üzerinden değil. Zira yolları ilginç bir şekilde kesişti. İkisi de son hamleleriyle benzer eleştirilere maruz kaldı. Eleştirilerin kalbinde ise popüler kültürde kadın temsili, erkek bakışı (nam-ı diğer male gaze) ve kadınlar söz konusu olunca arzunun, fantezilerin nasıl sunulduğuna dair epey derin bir tartışma yatıyor.
Haydi baştan başlayalım.
Espresso adlı single’yla 2024 yazına damgasını vuran Sabrina Carpenter, geçen hafta sosyal medyadan yaptığı bir paylaşımla yeni albümünü müjdeledi. Hayranlar için heyecan doruktaydı zira Short N’ Sweet albümünün üzerinden çok geçmeden yeni bir albüm geliyordu. Bell ki Carpenter da bu heyecanı yaşıyordu, Instagram paylaşımına da “Yeni albümüm Man’s Best Friend 29 Ağustos 2025’te çıkıyor. Bir an önce sizinle olmasını istiyorum” notunu düştü.
Fotoğrafların birinde, tasmasında “man’s best friend” (erkeğin en iyi dostu) yazılı sevimli bir köpek görüyoruz. Diğerinde ise Carpenter yerde, dizleri üzerinde duruyor. Yüzünü görmediğimiz takım elbiseli bir erkek ise Carpenter’i saçından tutuyor. Ve elbette bu kapak tartışmaların da fitilini ateşledi. Instagram gönderisinin altında başlayan yorumlar, X’e sıçradı, TikTok da elbette gündemden geri kalmadı.
Albüm kapağı neden bu kadar tartışılıyor?
Kimileri bu fotoğrafın ve temsil ettiklerinin male gaze, yani erkek bakışına, hizmet ettiğini savundu. Yere çökmüş, itaatkar görünen bir kadın temsilinin; erkeklerin kadın düşmanı fantezilerine hizmet ettiğini söyleyenler oldu. Öte yandan Carpenter’ın diz çökmüş ve saçından tutulmuş bu fotoğrafını, itaat eden seks partneri olarak yorumlayanlar da vardı. (Öznelerin rızası varsa, fantezileri eleştirmek ve yargılamak ne zamandır haddimiz oldu, bu ayrı mesele.) Yorumlar arasında Carpenter’ı antifeminsit olarak tanımlayanlar da yok değil.
Sosyal medyanın ve popüler kültürün iflah olmaz takipçileri ise hafızalarını çok da zorlamadan geçen haftalarda yaşanan bir tartışmayı daha hatırlatarak, olayları birbirine bağladı.
Minik bir hafıza tazeleme seansı: Sydney Sweeney sabunları
Euphoria, The Handmaid’s Tale, The White Lotus gibi dizilerdeki rolleriyle hayatımızın orta yerine düşüveren Sydney Sweeney, Dr. Squatch işbirliğiyle içinde yıkandığı sulardan üretilen sabunlarını piyasaya sürmüştü geçtiğimiz günlerde. (Saltburn küvet sahnesi, çık aklımızdan.) Erkeklere özel üretilen bu sabun fikri yeterince “garip” gelmediyse, sabunların internette çılgınlar gibi sattığını da söyleyelim, “gariplikler şelalesi” coşarak akmaya devam etsin.
@screenshothq Sydney Sweeney has teamed up with @Dr. Squatch to release Sydney’s Bathwater Bliss, a limited-edition soap infused with her actual bathwater 🧼 And, as expected, the internet is divided: is this a savvy marketing move or a setback for feminism? We dive into it all. #sydneysweeney #bathwater #soap #popculture #celebritynews
Sweeney, bir film galasında verdiği röportajda bu özel sabunu üretme fikrinin kendisine ait olduğunu söyledi. Ve hem sabunun gördüğü ilgiden hem de yarattığı tartışmadan memnun olduğunu şu şekilde ifade etti: “Bence insanların bu konuyu konuşmasını izlemek daha eğlenceli.”
Tabii sabun piyasaya sürüldüğünde yine tartışmalar başlamıştı. Sydney Sweeney’i kendisini nesneleştirmekle eleştirenlerin sayısı bir hayli fazlaydı. Ancak bu hamlenin Sweeney’nin beden özerkliğini geri alma ve nesneleştirilme üzerinden kazanç sağlama girişimi olduğunu savunanlar da vardı.
Sabrina Carpenter ve albüme dönelim…
Bu iki tartışmayı birbiriyle kıyaslamak ne kadar doğru açıkçası bunu zaman gösterecek. Neden derseniz, söz konusu iki kadının da gelecekteki adımlarını şu an bilmiyoruz.
Peki ya hem cinsellik imaları içeren eğlenceli sözler yazmasıyla hem de eski sevgililerini tiye almasıyla meşhur Carpenter’ın yeni albümündeki şarkılar kendisini eleştirenlere ters köşe yapmayı bekliyorsa? Zira Carpenter’ı ve albüm kapağını savunan pek çok kişi de oldu.
Bu yorumlar, albümün adı Man’s Best Friend ile birlikte değerlendirildiğinde, görselin erkeklerin onu bir köpek gibi gördüğünü ve öyle davrandığını anlatan bir metafor olduğunu söylüyor. Yorumların dayanağı ise şarkıcının daha önceki şarkılarında provokatif espriler ve sıkça cinsel göndermeler yapması… Ellerinde epey sağlam bir örnek de var. Carpenter’ın son single’ı Manchild’da erkekleri açık biçimde hedef almaktan çekinmemesi…
@brittonrae Man’s best friend is genius marketing #sabrinacarpenter #manchild #hottake #fy
Son söz: Siz kimsiniz ki feminizmi geri götüreceksiniz?
Kadınlar, hem Türkiye’de hem de dünyanın dört bir yanında, her gün yaşamlarını, bedenlerini ve varlıklarını savunmak için mücadele veriyor. Böyle bir gerçekliğin ortasında, gerçekten banyo suyuyla pazarlanan sabunlara ya da saçtan çekilerek diz çökülen albüm kapaklarına ihtiyacımız var mı? Kocaman bir hayır.
Albümü kapağına bakarak yargılamak—tıpkı kitaplarda yaptığımız gibi—ilk refleksimiz olabilir. Kadınların arzularını açıkça dile getirmesi, seks-pozitif feminizm, cinselliğin erkeklerin tekelindeymiş gibi davranılması ve buna “aykırı” her davranış ve sözün “ahlak bekçileri” duvarına çarpması gibi tartışacağımız, konuşacağımız çok konu var. Özellikle kadın cinselliğinin sahiplenilmesi seks-pozitif feminizm bu çağda hâlâ cesaret istiyor. Ama bu, her imgenin ya da her ifade biçiminin feminist olduğu anlamına da gelmiyor.
Fakat bu alanda verilen mücadelelerin de bir bağlam ve zekası olması gerekmez mi? Yani Sweeney bu konunun konuşulmasına çok mutlu olabilir ancak yalnızca gündem olmak bu tartışmaları ileri götürmeye yeter mi? Neye, nasıl ve ne için tepki verdiğimiz de önemli değil mi?
@yasminclouser point is, if feminism ideology is true, what Sydney did should be considered beneficial. But why does the average woman flinch at what she did? Because the ad made it undeniably clear that objectification of the self is far from “liberating” or “freeing” but it’s actually the exact opposite. But it is feminist heresy to openly admit this. So they don’t, and they wind up inconsistent, hypocritical, and divided. The feminist will never admit their applause is part of the problem they’re “trying to resolve.”
Bu iki örnekte kadın arzusu ya da bedeni burada bir özneleşme değil, pazarlama nesnesi haline geliyor. Ve evet, tüm sektör hâlâ erkeklerin etrafında dönüyorken, bu imgeleri “başkaldırı” diye okumak hiç de gerçekçi ve hakkaniyetli gelmiyor.
Son söz. “Bu işler feminizmi geri götürüyor” demek de mücadeleye ve öznelere haksızlık olur. Zira kadın mücadelesi, köklü bir tarihi, kazıya kazıya kazanılan kazanımları, ödenmiş ve ödenmekte olan bedelleri olan büyük bir direniş. Birkaç imgeyle sarsılmayacak kadar güçlü.
@madleensarah ‼️Just to be clear—I’m NOT comparing the actions of these women. I LOVEEE Sabrina Carpenter, just not a fan of this particular album cover. These are just a few examples happening right now. Everyone can do what they want with their own body, 100%. This is just to point out how some things around us feel like they’re setting feminism back instead of moving it forward! #fy #fyp #foryou #foryoupage #womenempowerment #feminism #girlpower #girlssupportgirls #bonnieblue #sabrinacarpenter #sydneysweeney