O kadar sessizlik de, kötü bir şey değil yani: Bir Başkadır 2. sezon incelemesi

Dadanizm newsletter duyuru (600 x 600 px)

Kişisel sıkıntılarımızın ne kadarı yalnızca bizim sorumluluğumuz? Bizim derdimiz, komşumuzu ilgilendirir mi? Komşumuza ne kadar güvenebiliriz? Yoksa içinde yaşadığımız toplumun iyilik hali mi asıl sorun? Kişileri içinde yaşadıkları toplumdan bağımsız düşünebilir miyiz? Mesela toplumsal sorunlar terapi odasını işgal etmeye başladığında terapi nasıl bir çözüm sunabilir? Bu sorunların ne kadarı konuşarak çözülebilir? Konuşamayan bir toplumun iyileşmesi mümkün mü? Peki bu zamanda iyileşmek derken tam olarak neyi kastediyoruz?

Evet, aklımızda bolca soru var. Zira Netflix Türkiye’nin en çok ses getiren yapımlarından Bir Başkadır, tam altı yıl sonra dört bölümden oluşan yeni sezonuyla geri döndü. Tetiklediği zihin açıcı sorular, göğsümüzde bıraktığı ağırlık ve bolca tartışmayı da yanında getirmeyi de ihmal etmedi tabii.

Bambaşka hayatlardan bir grup insanın yollarını kesiştiren ve beklenmedik karşılaşmalarda umut bulan ilk sezonun aksine; bu kez sıkışık, karamsar ve sessizliğin normalize edildiği bir distopyayla karşı karşıyayız. Kutuplaşmanın ana mesele olduğu Bir Başkadır evreni, yeni sezonunda karakterlerini ortak bir çaresizlikte birleştiriyor. Geçen altı yılda tüm karakterler çok daha paranoyaklaşmış, suskunlaşmış ve hayata dair umudunu yitirmiş. Uzun terapi seansları, telaffuz edilmeyen isimler, bolca ima ve korku içeren bu sezon zamanın ruhunu ustalıkla yansıtıyor.

Çok özlediğimiz ikili Meryem (Öykü Karayel) ve Peri’ye (Defne Kayalar) dizinin senarist ve yönetmeni Berkun Oya da canlandırdığı başkomiser Muzaffer rolüyle katılıyor. Tüm oyuncuların bir kez daha döktürdüğü, senaryonun midemizi düğümlendirdiği bu sezon, boşlukları doldurma görevini seyirciye bırakmayı tercih ediyor. Zihnimizde tamamladıklarımız, doldurduğumuz boşlukların suçluluğu ve suskunluklarımızın ağırlığıyla Bir Başkadır’ın ikinci sezonuna dadanıyoruz.

Terapi odasındayız. Karşımızda Berkun Oya, yani Muzaffer oturuyor. İlişkileri boyunca şiddet uyguladığı, ciddiye almadığı, herhangi bir talebini yerine getirmediği –bu diye bahsettiği– eşi Muazzez’in yasını tutuyor. Cenaze gününden beri gözüne uyku girmemiş. Bu şikayetleri geçmeyince de kızlarının ısrarıyla psikiyatriste başvurmuş. Peri’den hızlı bir çözüm istiyor: bir ilaç, bir şey… Seans boyunca anlattıklarını karşısındakine karşı bir lütuf gibi paketliyor. Yasak olduğu uyarısını almasına rağmen sigara yakıyor. Başka bir seansta kalkıp perdeleri kapıyor. Odada anlattıklarının sızdırılacağı korkusuyla doktorunu tehdit etmeyi de ihmal etmiyor.

Muzaffer’i de, zorbalığını da tanıyoruz. İletişiminin her detayı farklı bir işgal biçimi adeta. Peri’nin suratında da bizde beliren rahatsızlığın izlerini görebiliyoruz. Bu korkunç seansta yüzünün ışıldadığı tek an, Muzaffer’in Meryem’in referansıyla geldiğini anlattığı an oluyor. Sonraki seansta karşılaştığımız Meryem ise çok daha kendinden emin ve huzurlu bir yerde karşılıyor bizi. Bayılma şikayeti bitmiş, mutlu bir evliliği var ve hamile. Eşi Hilmi, psikoloji ve din üzerine canlı yayınlar yapan bir imam. Peri’yle devam ettiği seansların ona ne kadar iyi geldiğini anlatırken artık kendini sahiplenip alan açmaktan çekinmediği iyice görünür oluyor: Ayıptır söylemesi, buraya verdiğim para da canımı yakmıyor. Sefam olsun diyorum.

İlk sezonda zıt dünyalardan gelip kurdukları ilişkiyle derinleşen bu iki kadın bu kez çok daha benzer durumda karşımıza çıkıyorlar. Farklı boyutlarda yaşadıkları geçim sıkıntısının yanı sıra çaresizlikleri ve korkuları onları otoriteye karşı aynı yerde buluşturuyor. Peri’nin eşi Bahadır yaptığı haberler sebebiyle, Meryem’in eşi Hilmi ise canlı yayınları sebebiyle gözaltına alınıyor. Bahadır eve dönerken kendisini kaydetmeye çalışan bir taksiciyle tartışıyor. Korku içinde ve paranoyayla hayatını yaşamaya dönüyor. Hilmi ise içeride kalıyor, muhtemelen Edirne’ye gönderileceği anlatılıyor. İkisi de farklı yerlerde, aynı korku deneyimini sürdürmeye mahkum ediliyor.

Dizi bu kez zamanının neredeyse tamamını terapi odasında geçirmeyi seçiyor. Berkun Oya’nın güçlü performansının da etkisiyle diken üstünde ve hatta iğrenerek izlediğimiz Muzaffer’e çokça maruz kalıyoruz haliyle. Hem Hilmi’yi, hem de Bahadır’ı sorguya çeken Muzaffer’in iç dünyası da oldukça huzursuz ediyor bizi. Hilmi’yi tutuklama kararını verdiğini vicdanı rahat ve gururlu bir şekilde anlatıyor. Çocuklarıyla olan ilişkisini kıdem sistemiyle açıklıyor. Kendini savunurken başvurduğu yeminler bizi iyi biri olduğuna ikna etmek için yetersiz kalıyor. Bu tip bir uykusuzluğu daha önce tabancasını kaybettiğinde yaşadığını duyunca eşinin kaybından çok, evdeki iktidar alanının yok olmasının yasını tuttuğunu fark ediyoruz. Bu yas sürecinde aldığı robot süpürge daha da anlamlanıyor. Utana sıkıla perdeleri kapayıp tüm gece robotla konuşuyor.

İkinci sezonun ana çatışması Muzaffer’in Hilmi’ye yardım edebileceğine inanan Meryem ve ona doğruyu söyleyemeyen Peri arasında yaşanıyor. Meryem, tüm olan bitenden habersiz Peri’ye Muzaffer’le konuşması ve durumu açıklaması için yalvarıyor. İyi bir insan olduğuna inandığı Muzeffer’in komşularına yardım edeceğinden o kadar emin ki. Peri ise ağzını bile açamıyor, gözleri doluyor ve hatta ağlamaya başlıyor. Gözyaşları ve kendini kaybetmesinden bu suskunluğun mesleki bir seçimden çok, Muzaffer’in tehditlerinin sonucu olduğunu hissediyoruz. Her ne kadar Peri’nin gerçekleri söylemesini dilesek de, bunun da hiçbir faydası olmayacağını çok iyi biliyoruz.

Hilmi’nin çok konuştuğundan şikayet eden Meryem, bazen sessizliğe özlem duyduğundan bahsediyor bir seansta. Ben susayım da sen konuş diyen Hilmi’ye ikisi de sussa iyi olacağını söylüyor ve ekliyor: o kadar sessizlik de, kötü bir şey değil yani. Meryem’in dillendirdiği bu sessizlik, dizinin bu sezonunun ana gerçekliği. Herkes bir şeyler anlatsa da, uzun uzun konuşsa da, en gerekli anlarda sustuklarını, en önemli şeylerin konuşulmadığını, en kritik noktaların yalnızca karakterlerin boğazında düğümlenen anlardan ibaret olduğunu üzülerek deneyimliyoruz.

İlk sezondaki karşılaşmaların umudunun son halkası olarak Meryem’in kızının adını Peri koyacağını öğreniyoruz. Evet, hâlâ bir umut var diye geçiriyoruz içimizden. Bu karşılaşmalar yepyeni hayatlar doğurup yetiştirecek, belki o zaman bir şeyler düzelecek. Ama dizi bu umutlu an yerine, Peri’nin Meryem’e seslenip tüm laflarını yutmayı seçtiği yerde bitmeyi seçiyor. Hepimizin içselleştirdiği o çaresizliği ve sessizliği yüzümüze vurduğu yerde kapanış jeneriği başlıyor. Karakterlerin ya da dizinin daha çok şey söylemesine ihtiyaç duyduğumuzu fark etsek de, bu sessizliğin bizi kendimizle yüzleştirmekte daha güçlü bir araç olduğunu anlıyoruz.

Bir Başkadır, ilk sezonda kutuplaşma ve önyargının kurbanı olmuş karakterlerini bu sezonda aynı çaresizlik altında birleştirmeyi uygun görüyor. Herkes diken üstünde, korku içinde, sessiz ve yorgun. Hiçbir şeyin tam ve net olarak aktarılmadığı, isimlerin telaffuz edilmediği, olayların ima edildiği, herkesin boşlukları kendi doldurduğu bu yeni dünyada kimsenin mutlu olamayacağını gözler önüne seriyor. Konuşma eyleminin bu denli kısıtlandığı bir dünyada diyaloğun önemini anlatmaktan vazgeçiyor aslında. Meryem’in önünden geçtiği duvarlardaki yazıların bile kapatıldığını görünce herkesin bu duruma ne kadar alıştığını anlıyoruz.

Karakterlerden olan beklentilerimizi, kendimizin gerçekleştirebileceğimizden emin değiliz. Öfkemizi Peri’ye, Meryem’e ve tabii Muzaffer’e yönlendirirken tam olarak nasıl bir çözüm hayal ettiğimizi bulamıyoruz. Muzaffer’in Peri’den istediği tam sersemletmeyen ama uykuya da yardımcı olan o ilaç bize de yazılmış bir reçete gibi işliyor. Hem vicdanımız rahat etsin, hem de tam olarak bir çaba sarf etmeyelim istiyoruz sanki. Halbuki bu zamanda bunun mümkün olmadığını çok iyi biliyoruz.