“Gerçekten” her şeyi görebilir miyiz Nathan?

Dadanizm newsletter duyuru (600 x 600 px)

You Can See Everything ilk kez fragmanı yayınlandığından beri merakla bekleniyordu. A24 tüm halkla ilişkiler bütçesini bu işe sermiş olacak ki, film yayınlanmadan aylar önce Elizabeth Holmes’un tuhaf bakışları karşısında nutku tutulan Nathan Fielder’ı bol bol gördük. Nathan For You (2013-2017), The Rehersal (2022) gibi belgesel dizileriyle insanlara zengin olmanın yollarından zor konuşmalar prova etmeye geniş bir spektrumda yardımcı olan Fielder, vizyona giren son filminde Theranos isimli bir sağlık şirketi kurarak insanları dolandıran Elizabeth Holmes’un cezaevine girmeden önceki bir ayına odaklanıyor.

Tarihteki ilk örneklerinden beri, neyin ne kadar “gerçek” olduğu, belgeselcinin pozisyonu, öznelliğin belgelenen akışı ne kadar etkileyeceği gibi konular belgesel yapımlarının merkezindeydi. Zira ortamdaki kamera, yönetmen ya da araştırmacı her durumda “gerçeklik” denen şeyin yolunu değiştiren etkenlerdi. Ne kadar “duvardaki sinek” (Drifters, 1929) gibi olmaya çalışsa ya da anlatının içinde kendine bir yer bulmaya çalışsa da (Narcissister Organ Player, 2018). Ama Fielder’ın özel bir durumu var: kendisinin önceki işlerinde de sosyal yetileri düşük bir weirdo olarak algılanışı, bunun kendi “gerçek” kişiliği mi yoksa ekran önü performansı mı olduğunu düşündürüyor. Tam da bu noktadan, You Can See Everything ismiyle çelişen bir sorgulama sürecine dönüşüyor.

Okuma önerisi – Nathan Fielder üç yıldır Elizabeth Holmes belgeseli çekiyormuş ve kimsenin haberi yokmuş

You Can See Everything Holmes’un özgürlüğünün son günlerinde başlıyor. Fielder ve Oppenheim, Holmes ile partneri Billy Evans’ın evine girerek çiftin ve çocuklarının günlük hayatlarına dahil oluyor; bir yandan da yaklaşan hapis cezasının gölgesindeki o son haftaları kayda alıyorlar. Başlangıçta birkaç haftayla sınırlı görünen çekimler, Holmes’un cezaevine girmesiyle sona ermiyor: Üç yıla yayılan süreç boyunca yönetmenler onu hapishanede de ziyaret ediyor. Sonrasında Billy Evans da hikayede söz sahibi olmaya başlıyor.

Belgesel boyunca Elizabeth Holmes ve kocası Billy’nin San Diego’da kiraladıkları deniz kenarındaki evde vakit geçiriyoruz. Belgesel ekibi, aslında çok da geniş olmayan bu alanda sık sık karakterlerle çarpışıyor, birbirlerine çarpıyor. Bu yakınlık hatta tıkış tıkışlık, filmdeki yakın plan çekimlerle, zoom in’lerle besleniyor. Holmes, bir damla kanla tüm sağlık taramalarını yapabileceğini iddia ettiği Theranos’u Fielder’a gösteriyor. Sıklıkla “aslında, bunu yapabildiğini değil, yapabileceğini iddia ettiğini,” dolayısıyla “kimseye yalan söylemediğini” belirtiyor. Hatta eli büyütüp “hayatında hiç yalan söylemediğini” belirtmekten çekinmiyor. Bu sahnede ve Holmes’un ailesiyle konuşulan diğer anlarda Holmes’un gerçekten o dönemki sevgilisi iş insanı Sunny Balwani tarafından kandırılıp bu yanlış anlaşılmaların batağına sürüklendiğine inanmak mümkün. Keza kendisinin Billy ile projenin ikinci fazına devam etmeyi düşünmesi, bunun için yatırımcı bulmaya çalışması da bu fikri kuvvetlendirecek gelişmeler olarak okunabilir. Fielder ne zaman Holmes’u köşeye sıkıştırdığını, bir bilgi kırıntısına ulaşabileceğini düşünse, ya da bize bu düşündürülse, konuşmanın akışı bir şekilde bölünüyor: çocuklardan biri ağlıyor, bir şeye yetişilmesi gerekiyor, aile bireyleri ziyarete geliyor. Bu gerilim, bu belirsizlik ve katarsissizlik belgeselin temelini oluşturuyor.

Holmes cezaevine girdikten sonraki ikinci yarıda, Holmes’un sağcı, tehditkar kocası Billy belgeselin biraz daha merkezine oturuyor. Kendisini çocuklarla ilgilenirken, Theranos’un ikinci fazı için çalışırken izliyoruz. Billy’nin merkeziyetinin, belgeselin ana karakterine ulaşamayışımızla yakından ilgisi var. Ancak Nathan Elizabeth’e ulaşamamaktan ya da onunla kocası aracılığıyla iletişim kurmaktan rahatsız.

Fielder’ın belgeselden para alınması konusunu etik bir mesele olarak önümüze sermesi de şeffaflık ve “gerçeklik” meselesini derinleştiriyor. Sahiden de güncel belgesel örneklerinde araştırılanların da araştırmadan kar sağladığı, dolayısıyla etik olarak bir nebze de olsa araştırmacıyla eşitlenmeye çalışıldığı örnekler mevcut (Amazomania, 2026). Bir noktada Billy’nin Holmes’un olmadığı bir anda filmin yapımcıları ve yönetmeniyle filmin gişesinden yüzde almanın pazarlığını yaptığını öğreniyoruz. Bunun Holmes’un bilgisi dahilinde olup olmadığı yeni bir merak konusu oluyor.

Yine bu bölümde The Drop Out (2022) dizisinde Holmes’u oynayan Amanda Seyfried de ekibin dedektiflik sürecine dahil oluyor. Dolayısıyla Holmes’u cezaevinde görmeye giden ama kameraları içeri sokamayan Fielder, Seyfried’ın canlandırmalarıyla kurmaca dozunu artırıyor. Amanda hem burada Holmes’u oynayarak onun yerine geçiyor hem de Nathan ile diyalogları sayesinde ekibin düşünceleri, şüpheleri anlatının içine serpiştirilmiş oluyor: “Billy’nin film ekibinden gişe yüzdesi istediğini Elizabeth biliyor mu? Elizabeth gerçekten önceki sevgilisi tarafından kandırılmış mı? Peki şimdiki kocasının tüm vesayeti ve varlığı üzerinde bu kadar hak iddia etmesi normal ve onun istediği bir şey mi?” Kişisel olarak bu ikinci kısma bayılmadım ama filmin katmanlılığı ve kurmacanın kurmacası mantığı için anlamlı bir kurgu olabilir. Çünkü cezaevindeki biriyle iletişim kurmanın, filmi devam ettirmenin tek yolu da bu değil. (Bknz: Cadı Üçlemesi 15+ Cezaevinden Mektuplar, 2022)

Film sona evrilirken Amanda Seyfried’ın oynadığı Elizabeth karakterinin cezaevindeki anlarına tanıklık ediyor, Billy’nin talep ettiği paradan haberi olduğunu öğreniyoruz. Belgeselcinin neye inanacağını şaşırdığı, izleyicinin asla sağlam bir zeminde duramadığı bu tuhaf ilişki dinamiğinde, ilk kez “gerçek” bir bilgiye ulaşmış oluyoruz. Sonuçta Fielder, muhtemelen gerçeğe ulaşamayarak, kafasındaki soru işaretlerini çözümleyemeyerek filmi kapatıyor. Ancak kendine ve Elizabeth’le ilişkisine dair bir şeyi fark ediyor: Başta açıklarını bulmaya çalıştığı, kendince mantıklı argümanlarla köşeye sıkıştırmaya çalıştığı kadınla bir bağ kurmuş olduğunu. Çünkü hayat siyah-beyaz, iyi-kötü ayrımlarının ötesinde bir ilişkisellikten besleniyor. Evet, birine bayılmasan da onunla geçirdiğin 4 hafta seni değiştirebilir. Sonda, Elizabeth ve Nathan’ın denizde yüzme sahnesi de bunu açık ediyor.

Okuma önerisi – Taklitler aslını yaşatır mı: The Rehearsal ve realite programlarının etiği

Belgesele konu olan Elizabeth Holmes üzerine kurmaca ve true crime dizileri yapılmıştı. Holmes, neden 10 yıllık hapis cezasını çekmek için gireceği cezaevi arifesinde bir de belgesel ekibiyle uğraşmaya karar verdi, bilmiyoruz. Belki sahiden bu filmin yapacağı gişeden pay almaktan umutluydular, belki de Fielder’ın kendi gerçekliğini dünyaya göstermesine ihtiyacı vardı. İki durumda da, seyir zevki yüksek, illüzyonun, kurmacanın nerede başlayıp nerede bittiğini hiç bilemediğimiz bir belgesel izlemiş oluyoruz. Çünkü sahiden de filmin adının ironik bir şekilde belirttiği gibi, “her şeyi” göremeyiz, “her şey” gösterilmek istense de bu üç saatlik bir filmde mümkün değil. Gördüğümüz her şeyin “gerçeklik” olduğunu anlamamızın da bir yolu yok. Yapabileceğimiz tek şey illüzyonu, hatta illüzyonun illüzyonunu izlemeye ve bu katmanlar üzerine düşünmeye devam etmek olabilir.