Popüler kültür için taze kan: Formula 1’in önlenemez yükselişi

Dadanizm newsletter duyuru (600 x 600 px)

Takip ettiğiniz her sosyal medya platformunda gözünüze yeni bir Formula 1 içeriği mi takılıyor? Mağazalar ve modaevlerinin ‘yarışçı’ temalı koleksiyonlarını mı sorguluyorsunuz? Ya da sosyal medyaya her girdiğinizde ‘Smooth Operator’ çalan bir edit’e mi rastlıyorsunuz?

Tüm bunların nedeni, küllerinden yeniden doğan Formula 1.

Netflix’teki Drive to Survive belgeselinin de etkisiyle Formula 1 yıllar sonra yeniden popüler. Geçtiğimiz günlerde 40 yıl sonra ilk kez Las Vegas’ta yeniden yer alan Formula 1; gündemdeki projelerin de etkisiyle dalga dalga sosyal medya platformlarını ele geçirmeye devam ediyor.

An itibariyle popüler kültürün kutsal platformu konumundaki TikTok, şu anda Drive To Survive’dan kesitlerin canlandırıldığı parodi videolar ya da Lana Del Rey şarkıları eşliğinde internetin yeni favori DILF’i Toto Wolff edit’leriyle dolup taşıyor. Peki ama Netflix sayesinde artan bu rüzgar nasıl oldu da bu kadar büyüdü?

@f1

SMOOOOOOTH OPERATORRRRRRRR!!🌶️ what do you think carlos’ karaoke song is? 😉 #f1 #formula1 #sports #carlossainz #smoothoperator #singapore

♬ OUT NOW Enzo Smooth Operator – Enzo is Burning

Drive To Survive ile giderek artan çılgınlık

F1’in karmaşıklığı, potansiyel taraftarları uzun süredir bu spora karşı yabancılaştırmıştı. SiriusXM’in sahibi ABD merkezli Liberty Media şirketi, 2017 yılında Formula 1’i satın aldı ve yarışlara daha genç kitlelerin ulaşabilmesi için sporun markasını daha ‘cool’ ve daha izlenebilir olacak şekilde güncelledi. Ancak F1’in uzun süredir devam eden imajını değiştiren asıl şey, bilimsel başarıları pistteki dramayla birleştiren Drive to Survive oldu.

2019’da pandemi öncesinde başlayarak tam olarak “doğru zamanda doğru yerde” olan Netflix’in Formula 1: Drive to Survive adlı belgesel serisine birinci bölümden “sarmanız” kesin. Bu serinin gerçek zevkini henüz deneyimlememiş olanlar için, Drive To Survive 10 adet Formula 1 takımını ve onlar için yarışan 20 sürücüyü konu alıyor. Buraya kadar her şey alfa erkeklerden oluşan sıkıcı bir şov gibi görünebilir ama içerisi milyonlarca doların döndüğü bir ‘sirk’. Öncelikle bu 10 takım arasında rekabet var. Buna, onları yöneten CEO’lar ve ekip yöneticileri de dahil. Birbiriyle sürekli sürtüşen bu kişilerin her biri, mockumentary’den çıkmış gibi davranan karakterlerden oluşan bir kadro.

Mesela Red Bull takım patronu Christian Horner, bakış açınıza göre bazen bir mazlum bazen de yüzde 100 kötü bir adam gibi gelebilir. (Bu açıdan özellikle Türkiye’deki seyirci tarafından sosyal medyada sempatiyle karşılandığını gözlemleyebilirsiniz.) ‘‘Pozitif’’ yönü, Spice Girls üyesi Gerri Halliwell ile evli olması ve şovda ara ara Ginger Spice ile aile hayatlarını görebilmemiz.

Bir de tabii ki şovun rockstar’ı, Mercedes CEO’su ve Takım Patronu Toto Wolff var. F1’in kadın izleyicilerinin sayısını kendisinin artırdığı sosyal medyada sık sık dile getiriliyor. Ki maalesef bazen sağlam ama adil, eşit derecede korkutucu ve komik, çekici bir patron olma yönündeki gönülsüz girişimlerinde The Office dizisinden David Brent’e benzese de; bu bir gerçek. Ayrıca Haas Takım Patronu Günther Steiner var. Kendisi her komedi filminde rastlayabileceğiniz, her fırsatta büyük başarısızlık ve zorluklarla karşı karşıya kalan ve kendisi için ters gidebilecek her şeyin ters gittiği, ancak nazik kalmayı sürdüren “o karakter”. Şovun komedi yönünü karışılıyor denebilir. Ferrari hakkında diyebilecek bir şey bile bulamıyoruz; çünkü başlarına gelen talihsizlikler, içlerinde yaşanan dramalar ve göz göre göre yaptıkları hatalarla kurgunun dibine vuran yerli dram dizilerini aratmıyorlar.

Evet, takımlar elbette rakip ama asıl rekabet takım arkadaşları arasında yaşanıyor. Örneğin, bir Red Bull sürücüsü bir Ferrari sürücüsünü yenmek isteyebilir ancak yarıştıkları araçlar farklı olduğundan bu adil bir karşılaştırma olmayacaktır. Yani tek gerçek rakip, ekibinizin diğer arabasındaki sürücü. Evet, tüm zamanınızı birlikte geçirdiğiniz, tüm terfilerinizi birlikte aldığınız ve Takımlar Şampiyonası’nı kazanmak için birlikte savaşacağınız kişi en büyük düşmanınızdır.

Süper sevimli arkadaşlıkların, dudak uçuklatan çarpışmaların ve inanılmaz teknik becerilerin ortasında bu şovu gerçekten sevmemizi sağlayan şey, herkesin üzerindeki ‘huysuzluk’. Alanında lider olan yetişkin erkeklerin şirretliklerine adanmış bir TV şovunu izlemenin canlandırıcı, hayat değiştiren mutluluğunu anlatmak mümkün değil, yaşamanız lazım. (Bir benzerini Succession’da yaşamış olabiliriz.)

Mesela televizyon ve film yapımcılarının bu yorucu kinayeyi kadınlar üzerinde kaç kez kullandığını artık unuttuk. Çünkü eğer ömür boyu en iyi arkadaşlar bilekliği takan, yastık savaşı yapan ya da kokteyller üzerine konuşan Sex And The City karakterleri değilsek; ekranlarda kadınlar olarak genelde arkadan bıçaklayan, dedikodu yapan ve şikayet eden kişileriz. Erkekler kadınları rekabetçi, güvensiz ve her kişiyi potansiyel bir düşman olarak gören varlıklar olarak resmetmeyi seviyorlar. Netflix şovunun güzel yanı da bu; bir kez olsun kameraya yakalanan erkekleri kedi gibi görmek. Bu da harika bir eğlence demek.

Smooth Operator ve sosyal medya dalgası

Tabii ki tüm dünyayı “fangirl”ler değiştirir. İnanmıyorsanız TikTok’ta iki videoda bir karşınıza çıkan; içerisinde en az iki-üç Formula 1 pilotu barındıran old money edit’lerine bakabilirsiniz.

@netflix

Wolff vs Horner: Round ??? 🍿 #drivetosurvive #f1tiktok #netflix

♬ original sound – Netflix – Netflix

Şovun başarısı, tabii ki kendisine has fan gruplarını da beraberinde getirdi. Bugün, şovda Red Bull ve Mercedes patronları arasında geçen “Change your f*cking car” tartışması o kadar ikonik konuma geldi ki üzerinde bu tartışmanın yazılı olduğu ürünler en çok satılanlar arasında. Ferrari sürücüsü Carlos Sainz, old money konseptli edit’lerin ve manifest board’ların her zaman başrolünde. Ayrıca Sade’nin en az 30 yıllık hiti Smooth Operator şarkısı sırf onun videolarında kullanıldığı için TikTok’ta en çok kullanılan parçalar arasına girdi bile. (Bu arada kendisine de lakap olarak ‘‘Smooth Operator’’ deniyor.)

Carlos Sainz

Toto Wolff ve fan club’ı ise bambaşka bir boyutta. “Lana Del Rey şarkılarında geçen ‘o adamlar’ gibi” denerek hakkında onlarca fan sayfası açılan, uğruna Wattpad hikayeleri yazılan Wolff’un popülerliğinin Mercedes ekibi o kadar farkında ki; markanın sosyal medyada hesaplarında alakasız bir şekilde sörf yaparken ya da genç cildinin sırlarını anlattığı videolar görmek mümkün.

Tabii ki tüm bunlara ek olarak sporun “lüks” doğası gereği Hugo Boss, Tommy Hilfiger, Rolex gibi markalarla yapılan milyonlarca dolarlık iş birlikleri de cabası.

Tüm bu “dalga” sayesinde, Liberty Media’nın kamuya açık raporlarına göre, geçtiğimiz sezonunun dünya çapındaki toplam seyirci sayısı önceki yıllara oranlara milyonlarca kişi artmış durumda.

@455sainz

NO NEED TO ASK HE’S A— | #f1 #carlossainz #carlossainzjr #carlossainz55 #carlossainzedit #sainz #sainz55 #edit #fyp #foryou #foryoupage

♬ Smooth Operator (Single Version) – Sade

Amerika için yeni bir “Coachella”

Geçtiğimiz yıl yarış takvimine eklenen Miami Grand Prix sonrasında Formula 1 deneyiminin artık Pinterest board’ların vazgeçilmezi haline geldiği bir gerçek. Organizatörler Formula 1’i ünlüler, influencer’lar ve son derece zengin zevk tutkunları için Coachella’nın yarış eşdeğeri haline getirmeye çalışıyor. Las Vegas’ta gerçekleşen yarışın Super Bowl benzeri açılış şovuna bakılırsa, bu konuda gayet başarılı oldukları söylenebilir.

Formula 1, herkesin avuçlarını ovuşturarak pay almaya çalıştığı bir pasta haline gelmiş durumda. Bu pastadan ilk dilimi Miami ile alan Amerika; Vegas ile şovu bir sonraki seviyeye çıkardı. Geçici bir sokak yarışı pistinin aceleyle inşa edilmesi aylarca süren hasara sebep olsa da uçak bileti, konaklama, yiyecek-içecek gibi giderlerin dahil olmadığı bilet fiyatları 1600 dolardan başlıyor. Bu da günün sonunda yerel halk için 1 milyar dolardan fazla ekonomik faaliyet demek.

Formula 1 şimdiye dek Monaco’nun şampanya yüklü yatlarında kutlanan ve Abu Dabi’nin gündüzden geceye yarışlarının zenginliğiyle damgasını vuran gösterişli bir spor olmuştu. Ancak izleyici kitlesi büyüdükçe (ve dönüştükçe) daha da fazla gösterişin agresif arayışı da başlıyor. Drive to Survive serisinin getirdiği hayranlar, saatte 200 mil hızla gitmeyi kolaylaştıran arabaların mühendislik becerisi yerine, ‘Real Houseviwes of Beverly Hills” reality show’u tadındaki kişilerarası dramaya bağlanıyor.

Las Vegas Grand Prix’si birçok kişinin bir süredir sahip olduğu bir fikrin kanıtı gibi görünüyor. Formula 1’in agresif büyüme stratejisi aslında hiçbir zaman sosyal medyada gördüğümüz fangirl’lerden, nerd babalardan veya motor sporları manyaklarından oluşan çeşitli izleyici kitlesine kur yapmakla ilgili olmadı. Bu, artık Avrupa yarışlarına Super Bowl düzeyinde gelir ve kültürel güç vermekle ilgili.

@espn

(via @Mercedes-AMG F1, @Red Bull Racing) #f1 #formula1 #lasvegasgp #ceremony #hungergames

♬ original sound – ESPN

Tabii ki aynı zamanda, eski hayranlar ve hatta gerçek sporu önemseyen yeni hayranlar bu dinamiğe öfkeleniyor. Teorik olarak bu yarışların daha erişilebilir olması gerekirken biletler daha pahalı hale geliyor. Şu anda, uzun süredir fangirl kültürü değişiminden rahatsız olan bazı kişiler, F1’deki değişikliklerden onları sorumlu tutuyor. Ama aslında hatalı olan yeni “fangirl”ler değil, kurumsal açgözlülük.

Heyecanlandıran projeler

Tabii ki tüm bu popülerlikten dijital platformlar ile sinema-televizyon endüstrisi de nasibini almasa olmazdı. Bizi ekranlarda, motor sesiyle haşır neşir olacağımız pek çok proje bekliyor.

Bunlardan en önemlisi, henüz ismi açıklanmayan ve başrolünde Brad Pitt’in yer aldığı bir F1 filmi projesi. Yedi kez dünya şampiyonu Lewis Hamilton’ın yapımcısı olduğu Apple TV projesinin çekimleri Temmuz ayındaki Britanya Grand Prix’sinde başladı.

Hamilton film için “Bu konuda çok büyük umutlarım var. Görsel açıdan şimdiye kadar var olan en iyi yarış filmini yapacağımızı biliyorum.” demişti. IMDB’ye göre film, “emekliliğinden sonra genç bir sürücüye mentorluk yapmak ve onunla takım kurmak için geri dönen bir Formula 1 sürücüsünü” konu alıyor.

Yarış severleri bir diğer heyecanlandıran film ise “Ferrari”. Heat, Collateral ve The Last of the Mohicans filmlerinin yönetmeni Michael Mann’ın Enzo Ferrari hakkında bir film yönetmesi zaten başlı başına heyecan vericiyken kadrodaki Adam Driver, Penelope Cruz, Shailene Woodley, Sarah Gadon ve Patrick Dempsey gibi isimler heyecan katsayımızı artırıyor. Venedik Film Festivali’nde ön gösterimi yapılan filmin ödül sezonundan eli boş dönmeyeceği tahmin ediliyor.

Beyazperdenin yeni “en uyumlu çifti” Margot Robbie ve Ryan Reynolds da yarış pistinde yakın zamanda göreceğimiz isimlerden. Oceans Eleven’ın öncesindeki hikayeye odaklanacağı söylenen bu yeni projenin çekimleri, F1 takvimindeki en ikonik ve görkemli yarışlardan biri olan Monaco GP’de gerçekleşecek. 1962 Monaco GP’sinde geçecek olan film; bölgenin ünlü marinasındaki yatlardan birinde gerçekleşen bir soygunu konu alacak.

Yılın en dikkat çekici belgesel yapımlarından biri ise Disney+ platformunda yerini aldı bile. “Brawn: The Impossible Formula 1 Story”, Keanu Reeves’in anlatımıyla 2009 sezonunda gerçekleşen spor tarihinin en büyük hikayelerinden birini dört bölüm eşliğinde anlatıyor. Bu spora ilgi duymasanız bile; kendisi de motorsporlarına ilgisiyle bilinen Keanu Reeves, göz atmanız için büyük bir sebep!

Hulu ise, F1’in yıldız sürücülerinden Daniel Ricciardo’yu merkezine alacağı bir reality seri üzerinde çalışıyor. Drive To Survive şovunda en favori sürücü haline gelen Ricciardo’nun merkezinde olacağı şovun her bölümü yarım saatlik olacak.

Türkiye, İstanbulpark ve F1 dramı

Maalesef ki Türkiye, şimdilik bu rüzgara ev sahipliği yapamıyor. Üstelik F1 tarihinde pek çok ikonik ana imza atılan İstanbul Park gibi bir pist bulunduğu halde. 18 yıl önce ilk kez gerçekleşen #TurkishGP, Kimi Raikkonen’in zaferiyle başladığında yarış takviminin en sevilen pistlerinden biri haline gelmişti. 2021’de COVID nedeniyle 1 yıllığına geri dönse de günümüzde bu pist, sık sık sosyal medyada “neden kullanılmadığı ve yarış takvimine eklenmediği” konusunda tartışmaların ana öznesi oluyor.

@gabriella_ella_ella_eh

Follow up video! Seats are full during F1 Las Vegas Opening Ceremony.

♬ original sound – Gabriella_ella_ella_eh

Elimizde bir pist olmasına rağmen tüm eğlencenin dışında kaldığımız Formula 1 yarışı hafta sonları, artık müzik festivallerine benziyor. Hafta sonu boyunca konserler ve hayran katılımı etkinlikleri düzenleniyor ve yüzbinlerce insan, en sevdikleri sürücüyü potansiyel olarak görme şansına sahip olmak için her mekanı dolduruyor. İnanması güç ama şu an F1 izleyicisinin yaş ortalaması araştırmalara göre NBA’den bile daha düşük.

İster arabaların lüks doğası, ister sürücülerin süperstar statüsü ya da dramanın küresel çekiciliği nedeniyle olsun, Formula 1’in popülaritesi artmaya daha da devam edecek gibi gözüküyor.