Biz bitti demeden bitmez: Z Jenerasyonun hükmüne son verecek belalı tayfa Gen Alpha
“You’re so skibidi, you’re so fanum tax” desek ne anlarsınız? Biz çok da anlayamıyoruz ama siz anlıyorsanız 2010’dan sonra doğmuş olma ihtimaliniz çok yüksek. Z jenerasyonu sürdüğü gençlik hükmüyle ‘‘büyüklerine’’ çektirmeye devam etse de kendisi de yaşlanmanın korkularını yaşamaya başladı bile. 2024’e girişimizle birlikte sosyal medyanın uçuşa geçtiği, Katy Perry’nin Dark Horse’u yayınladığı 2014’ten ayrılmanın 10. yılını kutluyorken(!) bu yılda doğanlar artık internette aktif, kendi topluluklarını kuran, kendi esprilerini oluşturan bireyler haline gelmeye başlıyorlar. Z jenerasyonunun haklı korkusu, Milenyum jenerasyonunun biricik çocukları, teknoloji erkanı Gen Alpha’lara ve biraz da diğer yaş gruplarına dadandık.
‘‘Biz bitti demeden bitmez!’’
Derken Z jenerasyonu, milenyum tayfaya çektirdiklerini bizzat kendisine yaşatmaya başlayan bir kuşakla karşı karşıya geldi sonunda. Biliyorsunuz ki uzun zamandır jenerasyon isimleri havalarda uçuşuyor. Birtakım bilim insanları ve ekonomistler tarafından belirlenen bu gruplamalar birbirine benzeyen, benzemeyen pek çok kişiyi de aynı kriterler altında topluyor. Ama biz işin metodolojik tarafında değiliz şu anda. Neticede ‘‘benzemeyen’’ desek de her jenerasyonun kendine has şakaları ve jargonları da oluşuyor elbette zaman içerisinde. Bazı davranış desenleri de bunlarla birlikte tekrar ettiği için her jenerasyonun ‘‘dışarıdan’’ bakanların gözünde parodiye dönüşecek bazı özellikleri ortaya çıkabiliyor.
Z jenerasyonu ya da “Zoomers”, son altı-yedi yıldır gençlik krallığına hükmederken ‘‘yaş almış’’ komşuları olan Y jenerasyonu bazı kelimeleri ve şakaları pek de anlayamaz hale gelmişti. Z jenerasyonu tabii ki, biraz da bireyselci karakteri gereği, sonsuza kadar tüm şakaların yaratıcısı, toplumun kural koyucusu olduğunu düşünürken TikTok’tan kulaklarına birtakım şarkı sözleri fısıldandı:
Sticking out your gyatt
For the rizzler
You’re so skibidi
You’re so fanum tax
I just wanna be your sigma
Freaking come here
Şimdilik doğum tarihleri 2010’lardan 2024’e doğru uzanan bu yeni jenerasyonun adı fütürist ve sosyal araştırmacı Mark McCrindle tarafından konuyor. 21. yüzyılda doğan bu grubun bir başlangıcı temsil etmesi gerektiğini savunan McCrindle Latin alfabesini bir kenara bırakıyor ve bu sefer Yunan alfabesi üzerinden “alfa” diyerek başlıyor saymaya.
Peki korkmalı mıyız?
Şimdiden internete bu kadar aşina olmuş olan “iPad” çocukları, üstüne üstlük gelişim dönemlerini ve şimdiye kadarki tüm eğitim hayatlarını evlerdeki bilgisayarlarından dışarıya bağlanarak geçirmişken havalarda uçuşan sosyallik korkuları da dünyayı sardı. Tam olarak ne dediklerini, ne yapmak istediklerini anlayamadığımız bu tayfa hiçbir jenerasyonun olmadığı kadar alışık internete. Hatta öyle alışık ki, internete girerken başka bir dünyaya açıldığını hisseden, ebeveynlerine bilgisayar zamanı için yalvaran Z jenerasyonundan çok daha geçişken bir “sanal” ve “gerçek” hayat sürüyorlar. Sosyal medyanın hızlı değişen trendleri, fotoşoplu ve efektli dünyasının içerisinde hâlâ yaşlanacağını kabullenememiş olan Z jenerasyonuna anlayamadığı kelimeler fısıldıyor alfa kuşağı. Artık ne gülen emoji kullanabileceğiz ne de slay diyebileceğiz. Daha bu sene alışmıştık slay’e halbuki. Kurukafa emojisini sadece birisini şakayla karışık iğnelerken kullanmaya hakkımız(!) varken tüm bu yeni trendleri dinlemek hem yoruyor hem de içimizden “Bana ne yahu, istediğimi yaparım” dedirtiyor.
@nicolepellegrin0 Why did noone tell me slay is out #genalpha #genalphatok #genalphaslang
TikToker Nicole Pellegrino’nun Gen Alpha kardeşi ve onun arkadaşıyla çektiği videoda adeta Gen Alpha 101 dersi alıyoruz. Fakat altında gençler ve kendini hâlâ genç hissedenler daha 10-13 yaşlarındaki bu çocukların hangi kelimeleri kullanacaklarına karar vermesine isyan ediyor. “21 yaşında biri olarak, bu konuda daha otorite sahibi olduğumu hissediyorum… Slay sözlükten çıkmadı” diyor bir yorum.
Babasının kopyası gibi davranan ve geçtiğimiz haftalarda ilk şarkısını babasının turnesi sırasında seslendiren North West de muhtemelen bu jenerasyonun ilk ünlülerinden biri olabilir. Şimdiden yaratıcılık konusunda yüksek beklentiler oluşturmaya başladı bile. Kim’le birlikte çektiği videolarda Kim’e olabilecek en yüksek sabır seviyelerini dilerken aslında bu jenerasyonun neye benzeyeceğini de az çok görüyoruz. E tabii ki herkesin North’un ekstremlerinde bir hayat yaşayacağını da zannetmiyoruz. Ne de olsa Kim ve Kanye’nin çocuğu.
@kanyewestlover911 North has her own song #kanyewestlover911 #hiphop #rap #kanyewest #fyp #northwest #kimkardashian
1981-1996 arasında doğan, milenyum ya da Y jenerasyonu olarak da anılan jenerasyonun çocukları sayılan alfaların apolitiklikleri ve konfor arayışlarıyla ebeveynlerine çekecekleri söyleniyor. Bu nedenle de “mini Y kuşağı” ismine şimdiden layık görülmüş durumdalar. Teknolojiye olan düşkünlükleri bu iki jenerasyonu Z jenerasyonundan (iddialı bir söylem, evet) ama en çok da geçmiş yıllarda bir sürü eleştiriye maruz kalmış olan boomer’lardan farklı kılıyor. Fakat alfaların gelecekte teknolojiye olan bakış açıları ne tarafa değişir bilinmez. Şimdilik çocuk yaşta maruz kaldıkları şeylerden belki de ileride nefret edecekler. Maalesef tam da bu sebeplerden dolayı çok da iyi bir repütasyona sahip değiller. “Sürekli ekran başında, bir merhaba demekten aciz” dene dene büyürken ilgi alanları da oldukça farklı bir yöne doğru ilerliyor gibi. Bilgisayar oyunları çok uzun zamandır hayatımızda diyebiliriz artık, ama bu kadar oyun dünyasında bulunup bu kadar her şeyin oyunlaştırıldığı bir dünyada büyüyen başka bir jenerasyon da tanınmıyor diyebiliriz. Evet, şimdi biraz biz de ”boomer gibi” konuşacağız ama parkta top oynayan çocuk en son ne zaman gördünüz.
Öte yandan bu jenerasyonlar tamamen batı kavramları ve batının özellikle ABD’nin sosyal olayları üzerinden oluşturulmuş demografik kavramlar olmakla birlikte her ülkenin jenerasyon beklentisini ne kadar karşıladığı oldukça büyük bir soru işareti. Yine de referansını global ekonomi ve ilişiklerin birbirini etkilemesinden alan bu araştırmalar az da olsa bir genelleme yapılmasını sağlarken geçmişte hiç konuşulmadığı kadar fazla konuşulmaya başlıyor.