CEO’ların kendi kendilerini sabote etme ”projeleri”: Sıra Nvidia ve Jensen Huang’da
Neredeyse artık bir rutine dönüştü: Her yıl bir şekilde büyük bir şirket CEO’sunun kendi zevkleri ve tercihleri peşinde koşarken kendi kendini sabote edişini, hatta yok edişini görüyoruz. İnternette bunun meme’i bile var: “Her yıl bir CEO’yu kurban ediyoruz.” Evet, meme’lere konu olan, şakası yapılan hikayeler bunlar çoğu zaman.
Nvidia’nın kurucusu ve CEO’su Jensen Huang’ın durumuna bakalım mesela. ‘‘Sadakatsizlik’’ haberleri çarşaf çarşaf medyaya düşmekle kalmadı; gönlünü kaptırdığı kişinin Çin adına bilgi topladığı iddiası da ortaya atıldı. (Yani ‘ajan’ demenin kibarcası…) Aşkın gözü kördür mü diyelim, uçkur adres sormaz mı, ne diyelim…
Konu sadece magazin değeri taşımıyor tabii ki: Nvidia, yapay zeka sistemlerini eğitip çalıştırmakta kullanılan güçlü çipleri tasarlıyor. ABD’nin teknoloji ve ulusal güvenlik politikalarının tam ortasında duran bir şirket. İlişki yaşadığı kişinin Çin adına bilgi topladığı iddiası üzerine Nvidia yönetim kurulu bağımsız soruşturma başlattı; FBI’ın da konuyu incelediği açıklandı. Trump dün Huang’la konuştuğunu, onun bu kişinin casus olduğundan haberi olmadığını söylediğini ve kendisine inandığını belirtti. İddialar hâlâ araştırılıyor; şu ana kadar Nvidia sırlarının ya da ulusal güvenliğin tehlikeye girdiğini gösteren kesin bir bulgu yok. Yine de Huang’ın yatak odası muhabbeti çoktan Beyaz Saray’a kadar uzandı.
Ultra zenginlerin ve CEO’ların böyle tökezlemesinde yüreğimizin yağlarını eriten başka bir şey de var. Dünyayı kendi çıkarları uğruna daha yaşanılmaz bir yere sürüklerken, kendi seçimleriyle başlarını derde sokmaları insana tuhaf bir teselli mi veriyor, nedir? Jensen Huang’la ilgili haberlerde de bu hisler baki… Hani bir taraftan şaşırtıcı da…
Jensen Huang’ın hikayesinde ne oldu?
Aslında her şey Ekim sonunda The New York Times’ta çıkan bir haberle konuşulmaya başlıyor. Jensen Huang ile iş insanı Alice Huang arasında ‘yakın’ bir ilişki olduğu, Alice Huang’ın Nvidia’nın da müşterileri arasında olan Megaspeed adlı bilişim şirketinde yönetici olarak görev yaptığı ve ABD’li yetkililerin Alice Huang’ın Çin’le bağlantılarından şüphelendiği yer alıyordu haberde. Sonraki haberlerde bu şüphe daha ileri taşındı: Alice Huang’ın Çin adına bilgi topladığı ve Huang’la ilişkisinin bu bağlantıyla ilgili olabileceği öne sürüldü. ABD’li Kongre üyeleri de Jensen Huang’dan konu hakkında bilgi istedi. Casusluk iddiası henüz kanıtlanmış değil.
8 Kasım’da ise Huang, Nvidia çalışanlarına gönderdiği mesajda eşine sadakatsiz davrandığını kabul etti ve ailesinden özür diledi. Aynı gün Nvidia yönetim kurulu bağımsız bir soruşturma başlattı. Kurul, şu ana kadar şirket sırlarının ya da ulusal güvenliğin tehlikeye girdiğine inanmak için bir neden olmadığını söylüyor; yine de elindeki tüm bilgileri inceleyecek. Huang soruşturmada iş birliği yapacağını belirtti ve görevine devam ediyor. Tabii bu arada dün bu ‘güvensizlik’ hissiyle birlikte Nvidia hisselerinde de büyük düşüş oldu. Nvidia dünyanın en büyük beş teknoloji şirketinden biri, dün yani 9 Kasım 2026 sıralamalarında Apple’ın ardından ikinci sıradaydı. Bu sıralama hisse fiyatlarıyla değişebiliyor.
İnternetin beklediği an
Bu haberlerin peşinden internet aleminin yaptığı yorumlar yine epey komik. “Her yıl bir CEO’yu kurban ediyoruz” meme’i yeniden güncellendi ve kullanıma çıkarıldı. Meme’in geçen yıl yayılan versiyonunda Astronomer CEO’su Andy Byron, Luigi Mangione, OceanGate’in Titan denizaltısı ve bir orka fotoğrafı yan yana geliyordu. Her görsel başka bir hikayeye aitti. Titan 2023’te infilak etmiş, aralarında OceanGate CEO’su Stockton Rush’ın da bulunduğu beş kişi hayatını kaybetmişti. UnitedHealthcare CEO’su Brian Thompson Aralık 2024’te Luigi Mangione tarafından öldürülmüştü. Byron ise 2025’te Coldplay konserinin kiss cam’inde, yine Astronomer’ın insan kaynakları yöneticisi olan Kristin Cabot’yla sarmaş dolaş yakalanmıştı. Kamerayı fark eder etmez saklanmaya çalışmaları da cabası. Kaçmasalar belki kimse dönüp bakmayacaktı; o telaşla çiftin bir ‘kaçamak’ yaptığı ve eşlerini aldattığı da ortaya çıktı. Bunları ise aynı sıraya dizen şey olayların benzerliği değil, internette CEO’ların başına gelen her şeyin bir yıllık geleneğin parçasıymış gibi anlatılması.
Bu hikayelerin hepsi aynı kefeye konamaz bir yandan da. Titan faciasında beş kişi öldü. UnitedHealthcare CEO’su Thompson ise bir cinayetin kurbanıydı. Ama Thompson öldürüldüğünde, öfke yalnızca bir CEO’nun başına gelenlere değildi. ABD’nin en büyük sağlık sigortası şirketlerinden UnitedHealthcare, tedavi ve bakım taleplerini reddettiği için uzun süredir hastaların ve doktorların eleştirileriyle karşı karşıyaydı. Thompson’ın öldürülmesinin ardından insanlar, şirketin ret kararları yüzünden gerekli bakım ve destek cihazlarına ulaşamadıklarını anlattı. Bu hikayeler sağlık sigortası kararlarının birinin tedaviye erişimini nasıl etkileyebildiğini ve bu öfkenin nereden geldiğini gösteriyor.
Dünyayı kendi istedikleri gibi kurarken
CEO’lar tökezlediğinde içimizden neredeyse keyifli bir his geçiyorsa, altında epey haklı bir öfke var. Özellikle teknoloji tarafında bir avuç insanın elinde çok fazla güç ve para birikmiş durumda. Kararları işimize, haberlere nasıl ulaştığımıza, üzerinde yaşadığımız dünyanın nasıl bir yer haline geldiğine kadar uzanıyor.
Mesela Jeff Bezos’un kurduğu Amazon’da, çalışanları etkileyen ergonomik riskler için ABD Çalışma Bakanlığı şirketle ülke çapında bir anlaşmaya vardı. Buna öfkelenilmesin de ne yapılsın.
Bir de yapay zeka yarışı var. Her yeni model, daha büyük veri merkezleri ve daha fazla enerji talebi demek. Uluslararası Enerji Ajansı, veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar yaklaşık iki katına çıkabileceğini öngörüyor. Yapay zeka odaklı merkezlerin tüketimi ise daha hızlı artıyor. Bu büyümenin bedelini kimin ödeyeceği, kimin elektriğinin ve kaynaklarının bu devasa projelere ayrılacağı sorusu ortada, öylece duruveriyor. Odadaki fil misali…
Haber alma özgürlüğü de bu güç mücadelesinin dışında değil. Elon Musk ise sahibi olduğu X’i siyasi tartışmalarda etkili bir platform olarak kullanıyor; kendi hesabı da bu tartışmalarda dev bir megafona dönüşüyor. Sadece X de değil; Facebook ve Instagram’dan Google aramasına, yapay zeka özetlerinden sosyal medya akışlarına kadar haberleri çoğu zaman birkaç teknoloji şirketinin kurduğu kanallardan görüyoruz. Ne önümüze düşüyor, ne geride kalıyor? Bu mecraların tercihleri, hangi haberlerin görünür olacağını da etkiliyor. Reuters Enstitüsü’nün 2025 Dijital Haber Raporu, Musk’ın X’i satın almasından sonra ABD’de platformu haber kaynağı olarak kullanan kitlenin siyasi eğilimindeki değişime dikkat çekiyor. Bu arada Louis Theroux’nun podcast’inde yazar Naomi Klein da Google’ın arama sonuçlarına eklediği yapay zeka yanıtlarının gazeteciliği daha da zor durumda bırakmasından söz ediyor, mutlaka bir göz (ya da kulak?) atın:
Şimdi durum böyleyken CEO’ların kendi tercihleriyle tökezlemesi, tarifi zor bir adalet hissi yaratıyor belki de. Şirketler işlemeye, algoritmalar önümüze ne düşeceğini seçmeye, milyarderler de dünyayı kendi çıkarlarına göre kurmaya devam ediyor. Ama bu kez, en tepedekilerden biri kendi açtığı krizin içinde debeleniyor. Her yıl aynı meme’in geri gelmesi, bu güce duyulan öfkenin de yerinde durmadığını gösteriyor. Birileri dünyayı kendi çıkarına göre kurmaya çalışırken, bazen kendi kurduğu düzenin içinde kendi ayağına basıyor. Biz de gevrek gevrek gülüp o anın ekran görüntüsünü alıyoruz.