Merci Gisèle: Utanç taraf değiştirsin diye verdiğin mücadele için
Gisèle Pelicot. Eylül 2024’e kadar kimsenin bu kadından haberi yoktu.
Ancak Gisèle Pelicot maruz bırakıldıkları ve tüm bunlar karşısındaki duruşuyla bir sembol. Ülkesi Fransa başta olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki kadınlara umut verdi, yalnız olduğunu düşünen, istismar edilen ve kendini çaresiz hisseden kadınların sesi oldu.
Hem de hafızalara kazınan “Utanç artık taraf değiştirsin” duruşuyla… Bu cümle ve duruşu onu şu an feminist bir ikona dönüştürdü. Gisèle Pelicot’nun hikayesi dünyanın en önemli davalarından biri. Hikayesi ve verdiği ilham tüm yönleriyle bilinsin, feminist hafızaya yazılsın.
*Bu yazı cinsel saldırı ve tecavüzden hayatta kalanlar için tetikleyici olabilir.
Üç çocuk annesi ve yedi torun büyükannesi, Pelicot’nun sıradan bir hayatı vardı. Bir koroda şarkı söylüyor, yürüyüş yapıyor, bisiklet sürüyor, torunlarıyla vakit geçiriyordu. Ancak sağlığı çok da yerinde değildi. Fazla yorgundu, hafızası onu zorluyordu. Beyin tümörü ya da Alzheimer olmaktan korkuyordu Pelicot. Ancak doktorlar herhangi bir teşhis koyamıyordu.
Ancak “kabus” 2 Kasım 2020’de Pelicot’nun bir sabah karakola çağrılmasıyla başladı. 72 yaşındaki kadın, o gün oraya neden çağrıldığını bilmiyor; başına gelenleri öğrendikten sonra hayatının kökten değişeceğini ise aklının ucundan bile geçirmiyordu.
50 yıl evli olduğu eşi Dominique Pelicot, bir markette gizlice kadınların fotoğraflarını çekerken yakalanmıştı. Ancak Pelicot’nun telefonunda yalnızca bu taciz görüntüleri yoktu. Fail Pelicot’nun dokuz yıl boyunca Gisèle Pelicot’nun yemeklerine uyku ve anksiyete ilaçları atarak uyuttuğu ve 50’den fazla erkekle, -o zamanki- karısına tecavüz etmesi için anlaştığı ortaya çıktı. (Kullanılan ilaçlar ve maruz kaldığı kimyasallar Pelicot’un teşhis edilemeyen şikayetlerinin esas nedeniydi) Bu anlar da video ve fotoğraflarla kayıt altına alınmıştı.
Pelicot, yaşları 26 ila 74 arasında değişen aralarında sağlık görevlisi, gazeteci, gardiyan, meclis üyesi, asker, kamyon şoförleri ve işçilerin de olduğu onlarca yabancı erkeğin tecavüzüne uğramıştı. Fail iki ay sonra gözaltına alındı. Böylece Gisèle, 50 yıllık evlilikleri boyunca “mükemmel, sevecen, özenli” bir koca, baba ve büyükbaba olarak gördüğü erkeğin gerçek yüzünü öğrenmiş oldu. Gisèle Pelicot, 2021’de Dominique Pelicot’dan boşandı. Bir süre inzivaya çekildi ve daha sonra kendi hikayesini anlatmaya karar verdi. Üstelik sesini tüm dünyaya duyuracak şekilde.
Hukuki süreç başladı. Gisèle Pelicot’ya konunun hassasiyeti nedeniyle anonim kalma ve davanın kamuoyuna duyurulmadan yürütülebileceği söylendi. Ancak Pelicot mahkeme sürecinde gizli kalma hakkını kullanmayı reddetti. Duruşmanın açık yapılmasını istedi, ‘‘Tecavüze uğrayan tüm kadınların ‘Madam Pelicot bunu yaptı, ben de yapabilirim’ demesini isterim. Artık utanmalarını istemiyorum” dedi.
Pelicot’un avukatı Stéphane Babonneau’ydu. Babonneau, Gisèle Pelicot’nun tecavüze uğradığı anları kayıt altına alan 20 bin videoyu izlemek zorunda kaldı. Tecrübeli bir ceza avukatıydı ancak bu gördüklerini, “Çok rahatsız edici şeyler gördüm. Buna alışkınım. Ancak bu düzeyde ahlaksızlık, insanlık dışılık ve travmayı daha önce görmemiştim” diyerek tanımladı. Müvekkilinin anonim kalmayı reddetme hakkını ve bu süreçte ona verdiği desteği de şöyle anlattı:
“Mahkemenin kapılarını açarak onun için daha güvenli bir alan yaratacağını hissettim. Gisèle, utancın taraf değiştirmesi gerektiğini hissetti. İnsanların esas utanması gerekenlerin o adamlar olduğunu görmelerini istedi… Bu adamların kendilerini alenen açıklamaları gerektiğini düşünüyordu.Ve bu kararı sayesinde bir gün biri uyandığında, hiçbir şey hatırlayamazsa ve jinekolojik sorunları varsa, Gisèle Pelicot aklına gelecek. Gisèle Pelicot sayesinde tecavüz davaları halka açık bir yerde yapılacak ve ifşa edilecek.”
Dava başladı, tüm dünya Gisèle Pelicot ile tanıştı
Fransa’nın Avignon kentinde görülen davanın ilk günü 2 Eylül’de mahkeme salonuna küt saçları, siyah gözlükleriyle geldi Pelicot. O mahkeme boyunca 49 erkek sanığın her birini dinlerken, salon dışındaki eli pankartlı kalabalık da günden güne büyüdü. Çoğu zaman boynuna asılmış beyaz bir eşarp takıyordu. Belirgin bir makyajı yoktu ama her daim bakımlıydı.
Bir süre sonra Gisèle Pelicot siyah gözlüklerini çıkardı. Avukatı Babonneau, Pelicot’nun artık gözlüklere ihtiyaç duymadığını, etrafındaki kadınlarla göz teması kurmak istediğini söyledi. Başını ilk günden bu yana hiç eğmemişti ancak gördüğü destek yüzünü güldürmeyi başarmıştı. Artık salona girerken kendisini desteklemeye gelen kadınlar ve pankartlarıyla fotoğraf çektirmeye bile başladı.
Pelicot süreç boyunca dünyanın dört bir yanındaki kadınlara hem ses verdi, hem de sesleri oldu. En önemlisi de “Utanç duyması gereken biz değiliz, onlar,” dedi.
19 Aralık: Karar günü
Dava sonuçlandı. Davada Dominique Pelicot da dahil 51 erkek, 10 yıl boyunca Gisèle Pelicot’ya tecavüz etmekten 20 yıl ile sekiz yıl arasında değişen cezalar aldı.
51 erkek, çeşitli mekanlarda Dominique Pelicot’nun tecavüz ve taciz fantezilerini gerçekleştirmesine katılmakla suçlandı. Dominique Pelicot, eşini yiyecek ve içeceklere gizlenmiş sakinleştiricilerle uyuşturduğunu ve onu saatlerce istediğini yapabileceği kadar derinden bayılttığını itiraf etti.
Sanıklardan bazıları tecavüzü itiraf etti ancak bu niyetle yola çıkmadıklarını söyledi. Gisèle Pelicot’dan özür dileyenler de oldu. Diğerleri ise Pelicot çiftinin fantezi oyunlarına katıldıklarına inandıklarını söyleyerek tecavüz suçlamasını reddetti.
51 erkeğin hapis cezası aldığı davada, eski eş Dominique Pelicot, yirmi yıl hapse mahkum edildi. Gisèle Pelicot, sanıkların kendisine cinsel saldırıdan hüküm giymesinin ardından Fransa’nın Avignon kentindeki mahkemede bir açıklama yaptı:
“Bu duruşma çok zor bir sınavdı ve şu anda, her şeyden önce üç çocuğum, David, Caroline ve Florian’ı düşünüyorum. Ayrıca torunlarımı da… Çünkü onlar geleceğimiz, bu mücadeleye de onlar için öncülük ettim.
Bundan etkilenen diğer tüm aileleri de düşünüyorum. Son olarak, hikayeleri karanlıkta kalan, tanınmayan kurbanları düşünüyorum. Aynı mücadeleyi paylaştığımızı bilmelerini istiyorum.
Bu duruşmada beni her adımda destekleyen herkese içten şükranlarımı sunmak istiyorum. Bu zor davayı sürdürmek için bana her gün geri dönme gücü verdiniz.
Süreci en başından beri takip eden tüm gazetecilere, doğru ve saygılı haberleriniz için içten teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
Son olarak, avukatlarıma, bu zor yolculuğun her adımında bana eşlik ettiğiniz ve tüm desteğiniz için teşekkürlerimi sunmak istiyorum.
2 Eylül’de bu davanın kapılarını açarken toplumun neler olduğunu görmesini istedim. Bu karardan hiç pişman olmadım. Artık erkek ve kadın herkesin, karşılıklı saygı ve anlayış içinde yaşayabileceği bir geleceği kolektif olarak yaratabileceğimizi düşünüyorum. Teşekkür ederim.”
Gisèle Pelicot. Eylül 2024’e kadar kimsenin bu isimden haberi yoktu. Ancak şimdi “kahraman”, “cesur”, “ikon” gibi çeşitli sıfatlarla anılıyor, dergi kapaklarında yer alıyor, feminist mücadelenin özverili öznelerinden biri olarak tanımlanıyor.
Tüm bunlar onu tanımlamak için yetersiz bile kalabilir.
Gisèle Pelicot bir kahraman mı? Evet.
Yaşadıkları zaten bu kadar ağırken Gisèle Pelicot’dan kahraman olmasını bekleyeme gerek var mı? Kesinlikle hayır.
Pelicot, bundan sonraki hayatını feminizme adar mı, bir aktivist olarak mücadeleye devam eder mi zaman gösterecek. Ancak bu mücadeleci ve özverili kadın, mahkemede ”Ben tamamen yok edilmiş bir kadınım ve kendimi bundan nasıl çıkarabileceğimi bilmiyorum,” diyecek kadar da dürüsttü.
Süreç boyunca cesareti övülen, Gisèle Pelicot, bu sıfatları kabul etmektense “Bana cesur olduğum söylendi. Bu cesur olmak değil, toplumu değiştirme iradesine ve kararlılığına sahip olmaktır,” diyerek aslında sıfatların arkasında parlamak istemediğini de söylemiş oldu.
Gisèle Pelicot elbette dayanışmayla, mücadelesinden aldığı güçle, sevdiklerinin ve hatta hiç tanımadığı insanların desteğiyle “buradan” kendisini çıkaracak. Günün sonunda da tarih onu utancının yönünü değiştiren kadın olarak hatırlayacak.
Pankartlarda da sık sık tekrarlandığı gibi: Merci Gisèle.