10 maddede dadandık: 2024 yılında popüler kültür gündemini şekillendiren olaylar

Yine Kasım ayında Arka Sokaklar, Deha, Sahipsizler ve Yabani dizilerine “milli ve manevi değerlere saygısızlık ve şiddet” nedeniyle yayın durdurma ve idari para cezaları kesildi.

MUBI Film Festivali’nin açılış filmi olan Queer’in gösterimi, Kadıköy Kaymakamlığı tarafından “toplum barışını tehlikeye atacak provokatif içerik taşıdığı” gerekçesiyle yasaklandı. Bunun üzerine MUBI de sansüre karşı ilkeli bir duruş sergileyerek festivalin tamamını iptal etti.

Bu saydıklarımızın, yıl boyu maruz bırakıldığımız yasaklamaların yalnızca küçük bir kısmı olduğunu da belirtelim.

6) Bu sene kötü geçti diye üzülürseniz aklınıza hemen Blake Lively’i getirin

Gossip Girl’ün biricik Serena’sı desek… Dışarıdan cool ve bir o kadar da mutlu görünen evliliği, kırmızı halılardaki ikonik görünümleri, eğlenceli personasıyla biriciğimizdi Blake Lively. (Neden geçmiş zaman eki kullandık…)

Ancak 2024, Blake Lively için ileride güzel hatırlayacağı bir yıl olmadı. Aslında her şey çok güzel başlamıştı. Justin Baldoni, 2019 yılının en çok satan kitaplarından It Ends With Us kitabını bir filme uyarladığını açıkladı. Üstelik kadroda Blake Lively de vardı. Bu duyurudan itibaren yıl boyunca Blake Lively’i konuşacağımızı biliyorduk aslında. Ama ne derler bilirsiniz, evren mesajı direkt alır; daha fazla detay vermeli. Evet, yıl boyunca Lively’i konuştuk ama hepsi tatsız konulardı.

Hızlı bir özetle neler oldu, hatırlayalım: It Ends With Us Ağustos ayında vizyona girdi. Tabii öncesinde hummalı bir tanıtım çalışması yapıldı. Fakat o da ne? Bazı şeyler hiç de olması gerektiği gibi değildi, herkes bir terslik olduğunun farkındaydı…

Bir film tanıtımından çok Lively’nin yeni saç bakım ürününün ve eşi Ryan Reynolds’un cin markasının tanıtımına dönmüştü etkinlikler. Film kimsenin ama özellikle Lively’nin umrunda değildi sanki. Zaten Lively, ağzını her açtığında ev içi şiddet konusunda tartışma yaratan açıklamalar yaptı. Kendisi için susması daha iyi bile olabilirdi, çünkü esasen istismara dayalı bir ilişkiyi anlatan bu film, kimi izleyicileri tetiklemişti. Blake Lively’nin olmadık açıklamaları ve filmi neşeli bir romantik komedi gibi gösterme çabaları her şeyin tuzu biberi oldu…

Daha da ilgi çeken bir şey vardı. Madilik… Justin Baldoni ile Blake Lively bu etkinliklerde yan yana gelmemeye özen gösteriyordu. Öyle ki Lively ve Baldoni, filmin 6 Ağustos’taki New York galasında bile yan yana gelmemişti. Hatta fısıltı gazetelerine göre gazetecilere bu konuyla ilgili soru sormamaları tembihlenmişti.

Blake Lively ise bu süreçte topun ağzındaki isim oldu. Hiç şüphesiz yaptığı talihsiz açıklamaların etkisi vardı… Fakat Hollywood’un pembe göründüğüne bakmayın karanlık kuyularıyla da ünlü bir sektör orası. Bu kuyulara düşen son isim de Lively oldu.

Filmin basın turu sırasında Baldoni, basın ve imaj yönetimi uzmanı Melissa Nathan’la çalışmaya başladı. “Ne var bunda?” diyecek olanlara: Bu isim daha önce Johnny Depp ve Drake ile de çalışmıştı. Siz düşünün nasıl biri olduğunu…

Tam da bu süreçte basın turu sırasında sosyal medyada “Blake Lively gömmek” birden cool bir şeye dönüştü. Herkes aslında bu kadının çok sinsi olduğunu söylüyor, önceki yıllardaki demeçlerini paylaşıyordu (Neden acaba…) Film ekibinden Lively’e destek olanlar da vardı ancak bir kere olan olmuş; Blake Lively, bir sabah uyandığında kendini nefret objesine dönüşmüş halde bulmuştu.

Filme gelince… Gişede hatırı sayılır bir başarı elde etti, dünya çapında 350 milyon dolardan fazla kazandı. Ancak eleştirmenler aynı fikirde değildi. Filmin ev içi şiddeti romantikleştirdiğini düşünenlerin sayısı da bir hayli fazlaydı. Ayrıca sosyal medyada da tartışmalara yol açtı. İzleyiciler filmin odağındaki istismarcı ilişkinin aşk hikayesi gibi lanse edildiğini söyleyip filmi eleştirdiler.

Baldoni-Lively arasındaki savaş bitmemişti. Lively, Justin Baldoni’ye cinsel taciz ve itibarını yok etmeye çalıştığı iddiasıyla dava açtı. İddiaya göre söz konusu toplantıda Baldoni, Lively’nin fazla kilolarını gündeme getirdi. Bununla da kalmadı, babasının ölümünden, dini inanışını açıklamasına kadar haddi olmayan konuları gündeme getirdiği iddia edildi. Lively ayrıca Justin Baldoni’nin senaryoda yer almamasına rağmen filme sürekli daha fazla cinsellik içeren sahne ekletmeye çalıştığını ve kendini zor durumda bırakmak istediğini de iddia etti. Yasal süreç 2025’te devam edecek. Muhtemelen bir gözümüz mahkemede diğeri de sosyal medyadaki yarışta olacak.

7) Şovları ve meme’leriyle tarihin en ‘viral’ olimpiyatları

Olimpiyatların internet alemini böylesine ele geçirdiği bir yıl görmemiştik herhalde. Öncesinde yapılan hazırlıklarla bile uzun uzun kendinden söz ettiren 2024 Paris Yaz Olimpiyatları anında ‘meme’ haline gelen isimlerle (Yusuf Bey’e selamlar), transfobik ve seksist tartışmalarla ve karton yatakları ve olimpiyat köyüyle sıkça gündemimizdeydi son birkaç haftadır. Tom Cruise’un hırslı gösterisinin de olduğu yine çok şenlikli bir törenle kapanışı yapan ve bitse de ardında konuşacak onca şey bıraktı bu olimpiyatlar. (Muffin Man ve break dance’in kraliçesi Raygun, sizi de unutmadık.)

Okuma önerisi – Bu yazdan bir olimpiyat geçti: Popüler kültür tarihine geçen anlarıyla Paris 2024 Yaz Olimpiyatları

Tarihi yüzyıllar öncesine dayanan Yaz Olimpiyatları’nın bu seneki durağı Fransa’nın başkenti Paris’ti. Paris 2024 Yaz Olimpiyat Oyunları’nın açılış töreni ise sadece bu yılın değil, muhtemelen olimpiyat tarihinin de en çok konuşulan açılışlarından biri olarak hafızalarımıza kazındı bile.

Elbette yarışmalar ve maçlar cephesinde de rekorlar kırıldı, fair-play ruhuna uygun davranışlar spor tarihine yazıldı, ikonik anlar yaşandı (Bu cümleyi elimiz cebimizde yazdık, teşekkürler Yusuf Dikeç!) Ancak açılış töreni bambaşkaydı… Fransa, açılış töreninin dünyadaki en büyük açık hava gösterisi olacağına söz vermişti. Öyle de oldu.

Uzun süredir sağlık sorunlarıyla uğraşan Celine Dion’un Edith Piaf şarkısıyla sergilediği performansı, Lady Gaga’nın şovu, Fransa tarihine atıfta bulunan dans koreografileri, Seine Nehri üzerinde yüzen tekneler, direklerden sallanan dansçılar, drag queen’ler, Olimpiyat Meşalesi koşusu ve çok daha fazlası…

Dünyanın gözü, 26 Temmuz’daki bu törendeydi. Kimileri bayıldı, kimileri nefret etti ama kesin olan bir şey varsa o da törenin unutulmaz olmasıydı. Nefret edenler törendeki performansların dini değerleri aşağıladığını öne sürüyordu. Kimileri de çoğu queer sanatçılardan oluşan bu koreografiyi homofobik gerekçelerle eleştirmekten geri durmadı. Açılış töreninin sanat yönetmeni Thomas Jolly, koreografinin hiçbir grubu hedef almadığını, aksine kapsayıcılık üzerine olduğunu söylese de kimseyi inandıramadı, eleştiriler yağmur oldu yağdı…

Hadi biz yine performanslara dönelim… “Sizin aklınızda ne kaldı” derseniz, Fransız şarkıcı Philippe Katerine’in öncülüğünde, Leonardo da Vinci’nin ünlü eseri Son Akşam Yemeği’nin modern canlandırmasını anmadan geçemeyeceğiz. Celine Dion da canımız ciğerimiz ancak Fransız metal grubu Gojira’nın performansı sırasında bir anda beliren, ellerinde kafalar tutan Fransız Kraliçesi Antoinette de kesinlikle favorimiz! Kraliçe Fransız Devrimi sırasında “vatana ihanet” suçundan giyotinle idam edilmişti. 2028 Olimpiyatları’nda neler görecek bu gözler, bakalım.

8) Kimilerine göre Robin Hood kimilerine göre soğukkanlı bir katil: Luigi Mangione

Luigi Mangione. Bu ismi duyunca kafanızda bir şey canlanmamış olabilir fakat fotoğrafını görünce “Aaa evet gördüm bunu sosyal medyada, kim ki bu?” dediğinizi duyar gibiyiz. Kendisi bir katil. 26 yaşındaki Mangione ABD’deki sigorta şirketi UnitedHealthcare CEO’su Brian Thompson’ı öldürdü. Günler sonra Pennsylvania eyaletinin Altoona şehrinde bir McDonalds’ta yemek yerken çalışanların ihbarı sonucu yakalandı. Yanında sahte kimliği, muhtemelen cinayette kullandığı silahı ve ülkesindeki sağlık sistemini eleştirdiği bir “manifesto” vardı.

Mangione, cinayeti Amerika’daki sağlık sisteminin adaletsizliğine karşı düzenlediğini bir eylem olarak yaptığını öne sürüyor. Hatta el yazısıyla yazdığı üç sayfalık “manifestosunda” ülkesinin en pahalı ancak bir o kadar da aksak ve adaletsiz sağlık sistemini eleştirdi, “Bu parazitler bunu hak etti. Yarattığım sıkıntı ve travmalar için özür dilerim ama yapılması gerekiyordu” diyerek kendini açıkladı. Mangione ayrıca şirketleri “çok güçlü hale gelen mafyalar” olarak tanımladı. Bu manifestosu, başarılı bir öğrencilikten katilliğe uzanan yaşam öyküsü, Mangione’nin “beyaz ve modellere taş çıkartacak kadar(!) yakışıklı” olması gibi farklı nedenler 26 yaşındaki katili 2024’ün en çok konuşulan isimlerinden biri yaptı.

Sosyal medya ikiye bölündü -aman ne sürpriz-: Kimileri, 50 yaşındaki iki çocuk babası Thompson’ı öldüren Mangione’yi modern zamanların Robin Hood’u olarak tanımladı, kimileri ülkedeki ırkçılıküzerinden Mangione’ye yapılan ayrımcılığa öfkelendi. Çünkü Mangione nihayetinde “soğukkanlı” bir katildi. Bu katil, 26 yaşında iyi eğitim almış, beyaz bir erkek olmasaydı da bir siyah olsaydı aynı şekilde desteklenir miydi, polis bu kadar “iyi” davranır mı soruları da tartışmanın bir diğer cephesi.

Luigi Mangione, şu anda biri cinayet olmak üzere dört ayrı suçtan yargılanıyor. Hukuki süreç için Pennsylvania’dan New York’agetirilen Mangione’nin bir sonraki duruşmasına kadar tutuklu kalmasına karar verildi. Ayrıca hakim katilinkefaletle serbest bırakılmayacağını açıkladı.

Bir sonraki duruşma, Ocak ayında yapılacak. Mangione’nın federal seviyede suçlu bulunması durumunda idam cezası alması da ihtimallerden biri. Dava muhtemelen 2025’te de “popülerliğini” devam ettirecek. Luigi Mangione ismini hâlâ duymadıysanız kısa bir sosyal medya taraması yapın deriz. Zaten Netflix de şimdi ellerini kaşıyarak Mangione’nin hayat hikayesini diziye dönüştürmeyi bekliyordur. Olmadı birkaç seneye dizisini izleriz…

9) Manifesto gibi manifesto: Dijital giyotin

Bu dünya sosyal medyanın dünyası, bu dünya linçlerin dünyası… Sosyal medya hayatımıza girdiğinden beri yanında getirdiği bir de arkadaşı var: Linç. Biz sosyal medya bağımlıları lincin ne olduğunu da sonunun nereye gideceğini de -tecrübelerimiz sağ olsun- defalarca kez gördük. Ancak 2024’te bunun yeni bir versiyonu ve tanımıyla karşılaştık: Dijital giyotin ya da “digitine.” Bazı yönleriyle hoşumuza gitmedi desek yalan olur notunu da düşerek kavramı açıklıyoruz.

@ladyfromtheoutside

#greenscreen #greenscreenvideo #digitine #digitalguillotine #haleyybaylee

♬ original sound – Meagan

Okuma önerisi – Dijital giyotin: Ünlülere veda, Gazze’ye selam

Her şey @ladyfromtheoutside isimli TikTok kullanıcısının bu terimi önermesiyle başladı: “Halkın benim ‘dijital giyotin’ olarak adlandırmak istediğim şeyi başlatmasının zamanı geldi. İsterseniz ‘digitine’ de diyebilirsiniz. Kaynaklarını zor durumdakilere yardım etmek için kullanmayan tüm ünlüleri, fenomenleri ve zengin sosyeteyi engellemenin zamanı geldi. Onlara bir platform verdik. Şimdi sosyal medya ve dijital platformlarda onları engelleyerek verdiğimizi geri almanın; görüşlerimizi, beğenilerimizi, yorumlarımızı çekmenin, paramızı geri almanın zamanı geldi.”

Peki bu isyanı tetikleyen ne oldu derseniz… TikTok’ta @HaleyyBaylee takma ismini kullanan Haley Kalil adlı içerik üreticisi, MET Gala’ya giderken giydiği elbisesiyle Kirsten Dunst’ın Marie Antoinette rolündeki “pasta yesinler” (Let them eat cake) sesiyle bir video paylaştı. Ondan sonrası toz duman, ondan sonrası kıyamet…

Zira özellikle İsrail’in Filistin’deki soykırımı karşısında sessizlikleriyle eleştirilen ünlüler artık topun ağzındaydı. Bu videodan sonra Gazze’deki krizin üzerine hiçbir yorumda bulunmayan ve özellikle Met Gala’ya katılan isimler kimi sosyal medya kullanıcıları ve aktivistler tarafından birer birer listelendi. #Blockout, #blockout2024 veya #celebrityblockout gibi hashtag’ler havada uçuşuyordu. Ünlülerin takipçi sayıları da -ki kendileri için ne kadar değerli olduğunu bilirsiniz- birer birer düşmeye başladı. Kalil daha sonra videoyu sildi ve özür diledi ama bir kere pandoranın kutusu açılmıştı…Kardashian’lardan Zendaya’ya oradan da Taylor Swift’e herkese dokundu bu giyotin. Etkileri sürer mi bekleyip göreceğiz. Belki biz beklerken dünya starları da konfor alanlarını birkaç milim oynatıp ses çıkarmayı öğrenirler.

10) brat’in başımızın üstünde yeri var ama bu yaz kadın popçuların!

Evet, listenin bir numrasında da söylediğimiz gibi 2024 yazı ‘brat’ti ama dahası da vardı. Müzik dünyasında bir şeyler oldu. Hem de uzun zamandır beklediğimiz, özlediğimiz şeyler…

Ariana Grande, Dua Lipa, Beyoncé, Taylor Swift bu yıl hayranlarını mutlu eden isimlerdendi. Taylor Swift Eras Turnesi’yle dünyanın bir yerlerinde yine rekorlar kırdı, Beyoncé (sana malum olaylar ve malum şahıslarla yakınlığın nedeniyle çok kızgınız çok!) Cowboy Carter ile farklı sularda yüzdü. Dua Lipa sadece yiyip içtiği ilginç tarifleri paylaşmakla yetinmedi sahne performanslarıyla da hepimizi bir kere daha kendine hayran bıraktı. Tüm bunlar cepte… Fakat yılın öne çıkan isimleri deyince de şu dörtlüyü öne çıkarmamız şart: Charli xcx, Billie Eilish, Chappell Roan ve Sabrina Carpenter.

Charli xcx ve Billie Eilish’in ezelden fan’ıyız. (Çünkü dadanmak bunu gerektirir.) İkisi de bu yıl yayınladıkları yeni albümleriyle etrafı kırıp geçirdiler. Yetmedi bir de yan yana gelip Guess düetini yayınladılar. Charli xcx’in brat’i ve Billie Eilish’in Hit Me Hard and Soft’u Grammy’lerde de iddialı adaylıklar aldı. Şaşırmadık tabii.

Bu yıl asıl sürprizi ise yeni yeni tanıştığımız iki isim yaptı…

Chappell Roan, HOT TO GO! şarkısı ve eğlenceli koreografisiyle TikTok’un yıldızı oldu, Billboard Hot 100 listesinde ilk 10’a girdi. Roan muzip şarkı sözleri, ‘‘tüm drag queen’lerin en sevdiği drag queen’’ Sasha Colby’le olan ilişkisiyle kalbimizi çalmayı başardı. Ancak tek başarısı bu değildi. 26 yaşındaki şarkıcı, 2023’te yayınlanan ilk albümü The Rise and Fall of a Midwest Princess ile Grammy’lerde Yılın Albümü adaylığı kazandı. (Sabrina Carpenter ve Chappell Roan, ilk Grammy yıllarında altı adaylık elde etti. Seneye sonuçları göreceğiz.)

Disney Channel çocuklarından Sabrina Carpenter (Maya Fox rolüne selamlar), Taylor’ın turnesindeki açılış performanslarıyla kendini daha geniş kitlelere tanıtmayı başardı. Kendisi bu yıl yaza damgasını vuran single’ı Espresso ve altıncı stüdyo albümü Short n’ Sweet’le de gündemimizdeydi.

Neden bu kadar sevildiler derseniz, müzik endüstrisinden isimlerin ortak bir cevabı var: Hepsi bu genç kadınların gerçekçi ve samimi olduklarını düşünüyor. Tabii bu durum şarkı sözlerine de yansıyor, dolayısıyla Z kuşağı bu isimleri dinlemeyi tercih ediyor. Bakalım 2025 yazına da isimlerini yazmaya başarabilecekler mi?